تحلیل روابط جمهوری اسلامی ایران و عراق در چارچوب نظریه وابستگی متقابل پیچیده

روابط دوجانبه جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق علیرغم فراز و نشیب ها و بحران های امنیتی و سیاسی، روند فزاینده گسترش تعاملات را تجربه می کند. می توان گفت طی دو دهه اخیر نشانه های تبدیل الگوی روابط دو کشور از رویکرد امنیت محور به تعاملات پیچیده، چندبعدی و درهم تنیده قابل مشاهده است. هدف از این پژوهش، تبیین روابط دوجانبه و تحول در آن بر اساس نظریه وابستگی متقابل پیچیده (و نامتقارن) است. سوال اصلی پژوهش این است که روابط جمهوری اسلامی ایران و عراق چگونه می تواند در برابر آسیب های درون زاد و تهدیدات طرف ثالث مقاوم گردد؟ فرضیه پژوهش این است که با هدف مقاوم سازی روابط دوجانبه از طریق وابستگی متقابل چندبعدی، می بایست سیاست نهادینه سازی روابط اقتصادی، گسترش همکاری های فرهنگی و اجتماعی، همکاری های محیط زیستی و خدماتی، تقویت روابط نهادی و کاهش شخصی سازی و مقاوم سازی روابط در برابر کشورهای ثالث را دنبال نمود تا ۱) روابط چندبعدی و متوازن ایجاد کرد؛ ۲) وابستگی را از حالت نامتقارن به سمت متقارن سوق داد؛ ۳) تعاملات نهادی، عمومی و شفاف شود، نه صرفا فردی یا امنیتی؛ ۴) ساختارهای جدیدی برای بازدارندگی در برابر تخریب رابطه از سوی کشورهای ثالث ایجاد شود. دراین صورت اعتماد طرف عراقی بیشتر جلب می شود و همکاری بیشتر و گسترده تری در همه حوزه ها رخ خواهد داد و آسیب پذیری روابط دوجانبه بسیار کاهش می یابد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی و تبیینی و با شیوه گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای، مقالات مندرج در مجلات تخصصی و سایت های معتبر اینترنتی نگاشته شده است.

کلیدواژه ها:

جمهوری اسلامی ایران ، عراق ، سیاست خارجی ، نظریه وابستگی متقابل ، روابط دوجانبه