فراتر از تعارض و استقلال: رویکردی همگرایانه به تعامل علم، تکنولوژی و دین

در عصر تحولات سریع فرهنگی و فناورانه، بررسی هم زیستی و تعامل میان دین، علم، فرهنگ و فناوری، به یکی از موضوعات راهبردی مطالعات میان رشته ای تبدیل شده است. این مقاله با بهره گیری از روش تحلیل مفهومی و مرور نظام مند منابع نظری و تجربی، به واکاوی تفاوت های معرفتی و کارکردی این چهار حوزه در بستر جوامع مدرن می پردازد. ابتدا، تفاوت های بنیادین میان دین و علم در زمینه پذیرش راز، تبیین پدیده ها، ساختار باورها و قضاوت های هنجاری بررسی شده است. سپس، فرهنگ به مثابه بستری برای تعامل یا تعارض میان این دو حوزه تحلیل می شود. فناوری نیز به عنوان نیرویی دگرگون ساز در زیست معنوی و اجتماعی انسان، با تاکید بر پیامدهای اخلاقی و سکولار واکاوی می شود. در بخش کاربردی مقاله، با تحلیل تطبیقی مطالعه موردی منطقه ای در مورد تعیین ماه های قمری در کشورهای اسلامی عضو MABIMS، نحوه تعامل نهادهای علمی، فرهنگی و مذهبی در فرآیند تصمیم گیری جمعی تحلیل می شود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تعامل هوشمندانه میان دین، علم، فرهنگ و فناوری می تواند به هم زیستی پایدار، توسعه متوازن و بازتعریف مناسبات سنت و مدرنیته منجر شود. در پایان نیز مسیرهای پژوهشی جدیدی در حوزه تعاملات میان رشته ای، از جمله اثر فناوری های نوین بر ساختار باورهای دینی و مدل های زیست هم فرهنگی در جوامع چندمذهبی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

همگرایی معرفتی ، تعامل دین و علم ، فرهنگ و فناوری ، سکولاریزاسیون ، زیست هم معرفتی ، پیامدهای اجتماعی