مطالعه تطبیقی نماد اژدها در شاهنامه طهماسبی و سفالگری دوره صفوی

در این مقاله، نماد اژدها در دو زمینه ی هنری متفاوت، یعنی نگارگری شاهنامه ی طهماسبی و سفالگری دوره ی صفوی، به صورت تطبیقی بررسی شده و نشان داده می شود که چگونه این نماد با وجود ریشه های مشترک اسطوره ای، در هر بستر با کارکردها، معناها و شیوه های بازنمایی متفاوتی ظاهر شده است. اژدها در شاهنامه طهماسبی، موجودی اسطوره ای و اهریمنی است که در قالب صحنه های حماسی مانند نبرد رستم یا اسفندیار با اژدها، نماد چالش های سهمگین قهرمانان در مسیر کمال و پیروزی عقل و ایمان بر تاریکی است. در مقابل، در سفالگری صفوی، اژدها اغلب در رنگ های لاجوردی، طلایی، سبز و قرمز، با تاثیر از هنر چینی، نمادی از قدرت آسمانی، جاودانگی، توازن کیهانی، باروری و شکوه سلطنتی است. این تطبیق نشان می دهد که نماد اژدها بسته به زمینه فرهنگی، عملکرد بصری و معناشناسی متفاوتی می یابد؛ از موجودی اهریمنی و تهدیدآمیز تا حافظ کیهان و تعادل. در نهایت، این تحقیق بیانگر ظرفیت چندلایه ی نمادها در هنر ایرانی و تحول معنا در بسترهای گوناگون تاریخی است.

کلیدواژه ها:

نماد اژدها ، سفالگری ، شاهنامه طهماسب ، دوره صفوی