بررسی مقابله ای استعاره های مفهومی در ضرب المثل های حوزه حیوانات در فارسی و مازندرانی از منظر شناختی-فرهنگی

پژوهش حاضر می کوشد تا با تحلیل مقابله ای استعاره های مفهومی موجود در ضرب المثل های حیوانات در فارسی و مازندرانی، به بررسی تاثیر فرهنگ بر ضرب المثل های حیوانات در این دو گونه زبانی بپردازد و نشان دهد که چگونه بافت منجربه تنوع استعاره ها و درنتیجه ضرب المثل ها می گردد. بدین منظور ۱۵۶ ضرب المثل فارسی و ۲۶۴ ضرب المثل مازندرانی با روش کتابخانه ای گرد آوری شد و سپس تحلیل استعاری به پربسامدترین حیوانات اهلی و وحشی و حیواناتی که تنها در ضرب المثل های مازندرانی وجود داشتند، محدود شد. تحلیل ضرب المثل ها از منظر رویکرد شناختی-فرهنگی نشان می دهد تنوع موجود در ضرب المثل های دو زبان گاه به دلیل تفاوت در حوزه مبدا استعاره هستی شناختی موجود در ضرب المثل هاست، بدین ترتیب که حوزه های مبدا متفاوتی در دو زبان برای مفهوم سازی ویژگی انتزاعی واحدی در حوزه مقصد به کارگرفته شده است. گاه نیز تنوع موجود حاصل نگاشت یک حوزه مبدا واحد به طیفی از حوزه های مقصد متفاوت در دو زبان است. مقایسه فراوانی نام حیوانات در ضرب المثل ها نیز حاکی از آن است که نام اکثر حیوانات از فراوانی متفاوتی در دو زبان برخوردار است. تحلیل ها نشان می دهد این تنوعات و تفاوت ها در سطوح مختلف می تواند باتوجه به جغرافیای طبیعی و شرایط محل زندگی گویشوران هر زبان (بافت فیزیکی) و تجربه های مشترک روزمره و سبک زندگی آنها (بافت فرهنگی-اجتماعی) توجیه گردد.

کلیدواژه ها:

ضرب المثل ، استعاره مفهومی ، زبانشناسی شناختی-فرهنگی ، فارسی ، مازندرانی