خوانش تطبیقی مضامین کتیبه های منابر چوبی تاریخی در ایران

در زمینه مطالعه هنر کشورهای اسلامی، کتیبه ها همچون عناصری معنایی و تزئینی، از مهم ترین ابزارها در راستای بیان و گسترش باورها و سیاست های مذهبی حاکم بر جامعه محسوب می گردند. هنرمندان مسلمان بسترهای مختلفی را برای این مهم بر گزیده اند که منابر چوبی ازجمله آنها هستند. منبرها علاوه بر کارکردهای سیاسی و فرهنگی، نقشی مهمی در اشاعه و ترویج مبانی دینی داشته اند. بر همین بنیان، هدف از نگارش تحقیق حاضر، دسته بندی و بررسی تطبیقی محتوایی کتیبه های منابر چوبی تاریخی در ایران است. در این راستا سوال پژوهش بدین صورت است: محتوای کتیبه های منابر چوبی تاریخی ایران چیست و سیر تحول آنها چگونه است. بررسی آنها می تواند چشم انداز روشنی از اوضاع فرهنگی و مذهبی دوره های مختلف را پدیدار کند که ضرورت تحقیق حاضر را بیش از پیش می نمایاند. روش تحقیق به صورت تحلیلی-توصیفی است که اطلاعات آن به روش کتابخانه ای و با پیمایش های میدانی تدوین شده است. نتایج تحقیق نشان داد: از سده ۴ تا ۹ ه ق منابر عمدتا با آیاتی از قرآن مجید منقوش می شدند و در دوره های بعد با شیعی شدن حکومت در ایران، تاکید بر روی مضامین شیعی به شکل واضحی قابل مشاهده است. این تاکید از سده های ۱۱ تا آخر دوره ی قاجار، در کنار آیات، بیشتر در غالب اذکار و اشعار مشاهد شده است. علت این تغییر می توان را در تحولاتی که در ساختار نگرش حکومت و تاثیر گرایش به دیدگاه های غربی رخ داده است جستجو نمود.علت این تغییر می توان را در تحولاتی که در ساختار نگرش حکومت و تاثیر گرایش به دیدگاه های غربی رخ داده است جستجو نمود.

کلیدواژه ها:

منبر چوبی ، کتیبه ، آیات قرآن ، اشعار ، مضامین شیعی