تاثیر محیط یادگیری بر رشد شناختی و انگیزشی یادگیرنده

محیط یادگیری (learning environment) یکی از مولفه های بنیادین تاثیرگذار بر فرآیندهای یادگیری، رشد شناختی و انگیزش دانش آموزان و دانشجویان است. این مقاله با رویکرد ترکیبی مرور نظام مند ادبیات و تحلیل نظری به بررسی سازوکارها و پیامدهای محیط یادگیری بر رشد شناختی (توانایی های توجه، حافظه، حل مسئله و تفکر انتقادی) و انگیزشی (درونی/بیرونی، خودکارآمدی، هدف گرایی) می پردازد. در بخش مبانی نظری، دیدگاه های توسعه ای (Piaget, Vygotsky)، نظریه سامانه ای (Bronfenbrenner)، و نظریه های انگیزشی (Self-Determination Theory، Bandura، Pintrich) بررسی شده اند. مرور پیشینه پژوهش نشان می دهد که ابعاد فیزیکی (نور، صوت، طراحی فضا)، روانی–اجتماعی (روابط معلم–شاگرد، جو کلاس)، و سازمانی (ساختار درس، روش های ارزیابی) به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر عملکرد شناختی و انگیزشی تاثیر می گذارند (Fraser, ۱۹۹۸; Barrett et al., ۲۰۱۵). روش شناسی مقاله توصیفی–تحلیلی مبتنی بر مرور نظام مند منابع فارسی و لاتین و تحلیل مفهومی است. یافته ها چارچوبی چندبعدی ارائه می کنند که نشان می دهد محیط یادگیری با تقویت خودتنظیمی، افزایش انگیزش درونی و فراهم سازی فرصت های پردازش عمیق، منجر به رشد شناختی پایدار می شود. در پایان پیشنهاداتی در سطوح کلاس، مدرسه و سیاست گذاری آموزشی برای طراحی محیط هایی که رشد شناختی و انگیزشی را همزمان پشتیبانی کنند، ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری ، رشد شناختی ، انگیزش تحصیلی ، خودتنظیمی ، طراحی کلاس