بررسی چالش های ساخت مسکن در کلان شهر تهران

در سال های اخیر، شاخص دسترسی به مسکن در ایران روندی صعودی داشته که این امر کاهش چشمگیر قدرت خرید خانوارها را به دنبال داشته است. مطابق اصل ۳۱ قانون اساسی، حق داشتن مسکن متناسب برای هر فرد و خانواده ایرانی تضمین شده و دولت موظف به فراهم سازی زمینه های آن است. از این رو، تامین مسکن همواره یکی از دغدغه های اصلی سیاست گذاران بوده است که مستلزم توجه همزمان به ابعاد عرضه و تقاضا در بازار مسکن است. در این میان، ساخت مسکن به عنوان رکن اصلی عرضه، نقشی محوری در اقتصاد کشور ایفا می کند، اما روند آن در سال های اخیر کاهشی بوده است. ساخت مسکن یکی از مراحل عرضه است، از این رو ساخت مسکن یکی از مهمترین اقدامات در راستای تامین مسکن در بازار محسوب می گردد. ساخت مسکن نه تنها به اشتغال زایی و رشد تولید ناخالص داخلی کمک می کند، بلکه توسعه صنایع مرتبط را نیز به همراه دارد و به طور کلی نقشی محوری در اقتصاد کشور ایفا می کند. با این حال، علی رغم اهمیت ساخت مسکن، آمارها نشان می دهند که در یک دهه گذشته، روند ساخت مسکن در بازار کاهش یافته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر کلان شهر تهران، به بررسی جامع چالش های پیش روی فرایند ساخت مسکن از مرحله برنامه ریزی تا دریافت پایان کار می پردازد. از نظر روش شناسی، این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه و جلسات تخصصی با کارشناسان و فعالان بخش ساخت وساز، مجموعه ای از مهم ترین چالش ها استخراج شد. در بخش کمی، برای اولویت بندی این چالش ها، از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) مبتنی بر مقایسه های زوجی بهره گرفته شد. یافته ها نشان می دهد مشکلات ساخت وساز را می توان در سه دسته کلی شامل چالش های حکمرانی، اقتصادی، و فنی-اجرایی طبقه بندی کرد. هدف از این مطالعه، شناخت عمیق تر موانع به منظور ارائه راهکارهای موثر برای بهبود فرآیند ساخت مسکن و در نتیجه ارتقای دسترسی خانوارها به واحدهای مسکونی متناسب است.

کلیدواژه ها:

ساخت مسکن ، تامین مسکن ، دسترسی به مسکن ، ساخت وساز