تحلیل سرعت روایت در داستان ضحاک

روایت شناسی دانش بررسی داستان ها و متون روایی هستند که بر اساس آن می توان به درک و تحلیلی از داستان ها رسید. یکی از مباحث مورد نظر روایت شناسان، سرعت روایت است که با تمایز نهادن بین زمان متن و زمان روایت آن، این اصطلاح وضع شده است. در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر دانش بینارشته ای به بررسی و تحلیل سرعت روایت در داستان ضحاک به عنوان اولین داستان با پیرنگ کامل در بخش اسطوره ای شاهنامه پرداخته شده است. الگوی مورد بررسی نه الگوی ژنت بلکه الگویی است که در مقاله «الگوهایی برای بررسی سرعت روایت» با تکیه بر رویدادهای هسته ای و وابسته طراحی شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که می توان برای این داستان، ۱۲ رویداد هسته ای در نظر گرفت که قوام داستان به آن ها بازبسته است. فردوسی در نیمه دوم روایت داستان ضحاک، روایت را با طول و تفصیل بیان کرده و سرعت روایت در این بخش با کندی مواجه است. دلیل این امر نیز تثبیت مفاهیم برآمده از تقابل های دو نیروی خیر و شر در ابتدای روایت است. سرعت روایت در نیمه نخست، مثبت است و فردوسی سعی کرده است با معرفی خلاصه وار شخصیت های اصلی داستان، ابعاد شخصیتی آن ها، کنش های اساسی و مورد نیاز، خواننده را با فضای داستان آشنا کند. تنها در یک رویداد که در میانه داستان است، شتاب روایت به صورت تسامحی، ثابت است.

کلیدواژه ها:

روایتشناسی ، سرعتروایت ، شاهنامه ، فردوسی ، ضحاک