بررسی امکان جعل و سلب حجیت شرعی برای قطع

این پژوهش به تبیین مفهوم محوری «حجیت قطع» و تحدید اختیارات شارع در قلمرو آن می پردازد. حجیت قطع که متضمن منجزیت (تنجز تکلیف) و معذریت (عذر در ترک تکلیف) است به طور ذاتی یا بنا بر حکم عقل برای قطع ثابت است. تمرکز اصلی بر دو مسئله بنیادین است امکان جعل حجیت توسط شارع برای قطع و امکان سلب حجیت از آن.در مقام جعل مشهور اصولیون به دلیل محذوراتی چون تحصیل حاصل، لغویت و اجتماع مثلین آن را ممتنع دانسته اند؛ اما دیدگاه هایی چون آیت الله شهید صدر با تفکیک بین سنخ اعتباری و تکوینی و تصحیح وجود انگیزه تاکیدی، آن را در موارد خاصی ممکن می شمارند.در مقام سلب ادله امتناع (مانند استحاله تفکیک ذاتیات، اذن در قبیح و نقض غرض) مورد نقد قرار گرفته اند. با پذیرش این نقدها، اکثریت قائل به امکان سلب منجزیت قطع توسط شارع از طریق یک حکم ترخیصی ظاهری هستند در حالی که سلب معذریت تنها در مواردی میسر است که شارع از سبب منشا قطع (مثل قیاس) نهی کرده باشد.

کلیدواژه ها:

حجیت قطع ، منجزیت ، معذریت ، جعل حجیت ، سلب حجیت