نقش و تاثیر معلم در تربیت اخلاقی و رفتاری دانش آموزان

تربیت اخلاقی و رفتاری دانش آموزان از بنیادی ترین اهداف نظام های آموزشی در سراسر جهان است و نقش معلم در تحقق این هدف، جایگاهی بی بدیل و چندبعدی دارد. معلم نه تنها به عنوان انتقال دهنده دانش، بلکه به منزله الگویی زنده از ارزش های انسانی، دینی و فرهنگی، مسئولیت سنگینی در شکل دهی شخصیت اخلاقی و رفتار اجتماعی دانش آموزان بر عهده دارد. این مقاله مروری با هدف تبیین جایگاه و نقش معلمان در فرآیند تربیت اخلاقی و رفتاری دانش آموزان به بررسی دیدگاه های نظری، پژوهش های تجربی و رویکردهای تربیتی معاصر پرداخته است. نتایج بررسی های انجام شده نشان می دهد که رفتار، گفتار، نگرش و شیوه تعامل معلم با دانش آموزان تاثیری مستقیم و ماندگار بر نگرش های اخلاقی، خودکنترلی، همدلی، مسئولیت پذیری و رفتار اجتماعی آنان دارد. همچنین، استفاده از روش های تدریس مبتنی بر گفت وگو، مشارکت، الگوگیری، بازخورد سازنده و آموزش غیرمستقیم ارزش ها، از مهم ترین ابزارهای تربیت اخلاقی در کلاس درس به شمار می آیند. یافته های مرور منابع نشان می دهد که معلمان زمانی در ایفای نقش تربیتی خود موفق ترند که از لحاظ عاطفی با دانش آموزان ارتباط موثر برقرار کرده، فضای احترام متقابل و اعتماد را ایجاد نمایند و خود در عمل، نمونه ای از ارزش های اخلاقی باشند. این مقاله نتیجه می گیرد که برای ارتقای سطح تربیت اخلاقی و رفتاری در مدارس، لازم است برنامه های آموزش معلمان با تاکید بر مهارت های تربیتی، هوش هیجانی، سواد اخلاقی و مهارت های ارتباطی بازنگری و تقویت شوند. از این رو، معلم به عنوان محور اصلی تربیت، نقشی فراتر از انتقال محتوا دارد و مسئول شکل دهی به وجدان اخلاقی نسل آینده است؛ نقشی که بدون آگاهی، تعهد و الگو بودن واقعی تحقق نخواهد یافت.

کلیدواژه ها:

معلم ، تربیت اخلاقی ، رفتار دانش آموز ، الگوگیری ، ارزش های تربیتی ، رشد شخصیتی ، آموزش وپرورش