تاثیر مدیریت نادرست حریم شهری بر معماری بومی مناطق حاشیه ای رشت

معماری بومی گیلان، با ویژگی های اقلیمی، فرهنگی و مصالح محلی منحصربه فرد، بخشی از میراث فرهنگی غنی ایران محسوب می شود. این معماری با عناصری مانند سقف های شیبدار، استفاده از چوب بومی (راش و زبان گنجشک)، طبقه زیرزمینی برای مقابله با رطوبت و هماهنگی عمیق با طبیعت، هویتی پایدار و اقلیمی دارد. با این حال، گسترش نامنظم شهر رشت به سمت مناطق حاشیه ای — در پی مدیریت نادرست حریم شهری — منجر به ظهور معماری های غیربومی، یکنواخت و ناسازگار با شرایط اقلیمی شده است. این پژوهش با روش کیفی و با تکیه بر مشاهده میدانی، عکاسی مستند و مصاحبه با ساکنان و معماران محلی در مناطقی مانند کلشتر، لشت نشا، چمستان و سنجک، به تحلیل رابطه بین نقض حریم و تحولات معماری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که فقدان الزامات طراحی در مقررات ساختمانی مناطق حاشیه ای، فشارهای اقتصادی و نبود نظارت فرهنگی، باعث جایگزینی خانه های چوبی سنتی با ساختمان های بتنی و فلزی شده است. در نتیجه، پیشنهاد می شود که در محدوده حریم شهری، الزامات طراحی بومی در مجوزهای ساخت گنجانده شود، انگیزه های مالیاتی برای استفاده از مصالح محلی ایجاد گردد و کمربند فرهنگی-معماری در حاشیه شهر تعریف شود تا از گسیختگی هویت معماری جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، حریم شهری ، رشت ، گیلان ، طراحی اقلیمی ، مدیریت فرهنگی شهری