تدوین راهبردهای بازآفرینی پایدار بافت فرسوده شهری در چارچوب مولفه ها و معیارهای متکی به آن (مورد پژوهی: محله محمدآباد مشهد)

محله محمدآباد مشهد که پهنه ای با هسته اولیه روستایی است، در جریان توسعه و گسترش شهر مشهد، بدون برنامه ریزی و به صورت خودسرانه، با همان ساختار روستایی اولیه، به بافت شهر الحاق و به یکی از محلات حاشیه شرقی شهر بدل گشته است. تحولات ناخواسته، برنامه ریزی نشده و خود به خودی، غیررسمی و غیرقانونی، این محله را به یکی از پهنه های فرسوده شهر با انبوهی از مشکلات و کمبودها تبدیل کرده است. با عنایت به این موضوع، مطالعه حاضر در تلاش است با تشخیص عوامل و نشانه های فرسودگی و شناسایی چالش ها و مسائل موجود در محله محمدآباد، راهکارهای عملیاتی و استراتژیک در جهت بازآفرینی این بافت را پیشنهاد و ارائه نماید. در راستای تحقق این هدف، از رویکرد روش شناختی کیفی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ساکنان محلی و کارشناسان نهادهای شهری بهره گرفته شد. حجم تعیین شده برای دو گروه مزبور، بر مبنای شیوه نمونه گیری اشباع نظری، به ترتیب برابر با ۵۴ و ۱۲ نفر برآورد شده است. تحلیل داده های اکتشافی حاصل از مصاحبه، با اتکا بر راهبرد «تحلیل محتوای عرفی» و «تحلیل محتوای تلخیصی» صورت پذیرفت. یافته های به دست آمده حاکی از شناسایی ۱۳۴ کد اولیه است که ۶۹ مورد آن مرتبط با آسیب ها و چالش های زیست محیطی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و نهادی بافت فرسوده محمدآباد و ۶۵ مورد به راهکارهای بازآفرینی مربوط می شود (این کدها در جداول ۴ و ۵ تفصیل یافته اند). باید توجه داشت که اجرای این راهکارها به مسئولان و مدیران شهری امکان می دهد تا با اعمال مداخلات هدفمند، به اهداف بازآفرینی بافت فرسوده دست یابند.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده شهری ، بازآفرینی شهری پایدار ، راهبردهای بازآفرینی ، مولفه ها و معیارهای بازآفرینی ، مشهد