بررسی و نقد اسطوره ای دو ابزار نمادین جمشید «سوورا و اشترا» با تکیه بر متون اوستایی و سنسکریت

سوورا و اشترا نام دو ابزار است که بنابر فرگرد دوم وندیداد اهوره مزدا آنها را به عنوان دو شیء نمادین در اختیار جمشید قرار می دهد. اگرچه پاره ای از پژوهشگران به بررسی این دو ابزار پرداخته اند؛ با اینحال به نظر می رسد به درستی ماهیت آنها دانسته و معرفی نشده است. در یک نگاه کلی برخی از پژوهشگران برای واژه ی اوستایی سوورا مفاهیمی همچون: تیر، خیش و گاوآهن، مهر، نگین انگشتری، خنجر و شمشیر، سوفار، چوب و سرانجام شیپور و نفیر را عنوان کرده اند. همچنین پژوهشگران برای اشترا معانی: شلاق و تازیانه، خنجر، دشنه و تیغ، سیخ، سلاح، عصا و چوب دست، گواز و شیپور در نظر گرفته اند. اگرچه تمامی معانی اشاره شده بر مستنداتی استوار است؛ با اینحال جای بررسی دقیق و روشمند این اسامی اوستایی در تطبیق با واژگان سنسکریت که خواهر زبانهای ایرانی باستان است مشاهده می گردد. از سوی دیگر نقش برجسته های باستانی نیز می توانند در رمزگشایی این مفاهیم کارگشا باشند. پژوهش حاضر کوششی برای رفع ابهام از این واژگان به شمار می رود. بنابر مستندات این پژوهش، شاید بتوان برای اشترا عصا را که تعدادی از پژوهشگران نیز به آن اشاره داشته اند؛ منطقی دانست. به ویژه که مستندات باستانی نیز آن را پشتیبانی می کند. اما سوورا در اصل صفتی باستانی بوده است که مفهوم درخشان داشته است و به علت کثرت استعمال به اسم تبدیل شده است. این ابزار ممکن است نوعی سلاح- ابزار بوده است که با پرتو افکنی، اثر خود را به وجود می آورده است و یا صرفا وسیله ای براق بوده است که با ریشه ŚOBH سنسکریت ارتباط دارد. همچنین باید اشاره داشت پژوهش حاضر مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است.

کلیدواژه ها:

اسطوره جمشید ، سوورا ، اشترا ، متون اوستایی ، سلاح ها و نمادهای سنسکریت