سیاست جنایی ایران در برابر بزه دیدگان کودک: رویکرد حمایتی یا تنبیهی؟

حمایت از بزه دیدگان کودک یکی از دغدغه های اساسی نظام های حقوقی و جنایی است. در ایران طی دهه های اخیر هم تحولات قانون گذاری و هم بحث های نظری پیرامون چگونگی مواجهه با کودکان بزه دیده شدت یافته است. این مقاله با رویکرد تحلیلی–تطبیقی و مبتنی بر مرور اسناد قانونی، ادبیات پژوهشی داخلی و بین المللی و تحلیل سیاست های اجرایی، می کوشد پاسخ دهد که سیاست جنایی ایران در قبال بزه دیدگان کودک تا چه اندازه حمایتی است یا مولفه های تنبیهی در آن غالب اند. یافته ها نشان می دهد که هم زمان با پیشرفت هایی مانند تصویب/تعدیل قوانین حمایتی و ایجاد ساختارهای تخصصی (دادگاه ها و پلیس ویژه اطفال)، خلاها و تناقض هایی وجود دارد: از یک سو رویکرد رسمی به سمت «حمایت و رفاه کودک» حرکت کرده است، و از سوی دیگر مسائل عملی مانند اعمال مجازات برای جرائم متعلق به کودکان، نبود سازوکارهای هم افزا میان نهادها، و اجرای ناقص اصول بین المللی از جمله ملاحظات جدی اند (Takaffoli et al., ۲۰۲۰; Human Rights Watch, ۲۰۲۰). بر پایه تحلیل، مقاله پیشنهاد می دهد که سیاست جنایی ایران نیازمند «همگرایی حمایت محور» باشد: تقویت چارچوب قانونی حمایتی، بازآموزی ماموران و قضات، ایجاد سامانه های پایش ملی و توسعه خدمات بازتوانی و حمایت حقوقی برای کودکان بزه دیده.

کلیدواژه ها:

بزه دیدگان کودک ، سیاست جنایی ، حمایت کودک ، عدالت کیفری اطفال ، قانون حمایت از کودکان ، بازتوانی.