طراحی و پیاده سازی سامانه اطلاعات مکانی (GIS) برای مدیریت شبکه معابر و فضاهای عمومی شهر اراک

مدیریت بهینه زیرساخت های شهری، به ویژه شبکه معابر و فضاهای عمومی، یکی از چالش های اساسی شهرداری های ایران در عصر دیجیتال است. شهر اراک با جمعیتی بالغ بر ۶۰۰ هزار نفر و گسترش روزافزون سطح شهری، با مشکلاتی همچون عدم یکپارچگی داده های شهری، ضعف در پایش وضعیت معابر و کمبود سامانه های تصمیم یار مواجه است. این پژوهش با رویکردی کاربردی، سامانه اطلاعات مکانی (GIS) یکپارچه ای را برای مدیریت شبکه معابر و فضاهای عمومی شهر اراک طراحی و پیاده سازی کرده است. داده های مورد نیاز شامل:• نقشه های پایه ۱:۲۰۰۰ شهرداری• لایه های موضوعی (معابر، پارک ها، تابلوهای راهنمایی، چراغ های راهنمایی، مبلمان شهری)• داده های میدانی جمع آوری شده با استفاده از تجهیزات GNSS و اپلیکیشن موبایل (Field Maps)سامانه با استفاده از پلتفرم ArcGIS Enterprise (نسخه ۱۰.۹) و معماری سه لایه (داده، سرور، کاربر) پیاده سازی شد. ماژول های اصلی سامانه شامل:۱. ثبت و به روزرسانی داده های معابر (نوع آسفالت، عرض، وضعیت فنی)۲. مدیریت فضاهای عمومی (پارک ها، میدان ها، مبلمان شهری)۳. گزارش دهی هوشمند (خرابی معبر، نیاز به نگهداری، ترافیک)۴. داشبورد تعاملی برای تصمیم گیری مدیراندقت مکانی داده ها با استفاده از ۵۰ نقطه کنترل زمینی (GCPs) مورد ارزیابی قرار گرفت که خطای RMSE متوسط ۰.۴۲ متر را نشان داد منطبق با استاندارد نقشه های شهری ۱:۲۰۰۰. همچنین، آزمون کاربرپسندی (Usability Test) با مشارکت ۱۵ کارشناس شهرداری انجام شد که رضایت ۸۷% را گزارش کرد. نتایج نشان می دهد که این سامانه می تواند زمان پاسخ گویی به گزارش های شهروندی را تا ۶۵% کاهش داده و هزینه های نگهداری معابر را تا ۳۰% بهینه کند. این پژوهش نه تنها یک راه حل فنی برای شهر اراک ارائه می دهد، بلکه الگویی قابل تعمیم برای شهرهای متوسط ایران فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

سامانه اطلاعات مکانی (GIS) ، مدیریت معابر ، فضاهای عمومی ، شهر اراک ، ArcGIS Enterprise ، شهر هوشمند ، یکپارچه سازی داده های شهری