طراحی الگوی آموزش مفاهیم ژئومورفولوژی در دبیرستان بر اساس یادگیری اکتشافی

ژئومورفولوژی، شاخه ای از علوم زمین، به مطالعه شکل ها و فرآیندهای سطح زمین می پردازد و نقش مهمی در درک پدیده های زمین شناختی و تغییرات طبیعی محیط دارد. آموزش این مفاهیم در دوره دبیرستان، نه تنها دانش علمی دانش آموزان را افزایش می دهد، بلکه مهارت های تحلیلی، تفکر علمی و توانایی مشاهده دقیق پدیده های زمین شناختی را نیز پرورش می دهد. با این حال، در نظام آموزشی سنتی، آموزش ژئومورفولوژی عمدتا به شیوه حفظی و انتقال مستقیم مطالب از کتاب به دانش آموزان انجام می شود، که موجب یادگیری سطحی و محدود شدن فرصت تحلیل و تفکر انتقادی می گردد.یکی از رویکردهای نوین و موثر در آموزش علوم زمین، یادگیری اکتشافی است. این روش، دانش آموز را در مرکز فرآیند یادگیری قرار می دهد و او را قادر می سازد تا از طریق مشاهده مستقیم، آزمایش، تحلیل نمونه ها و کشف روابط میان پدیده ها، مفاهیم ژئومورفولوژی را به صورت فعال و پایدار بیاموزد. در این رویکرد، دانش آموز نه تنها گیرنده منفعل اطلاعات نیست، بلکه کاوشگر و محقق کوچک محیط طبیعی خود محسوب می شود و تجربه عملی در فرآیند یادگیری دارد.هدف اصلی این پژوهش، طراحی الگویی کاربردی برای آموزش مفاهیم ژئومورفولوژی در دبیرستان بر اساس یادگیری اکتشافی است. در این راستا، ابتدا چالش های موجود در روش های سنتی آموزش بررسی می شوند و سپس با بهره گیری از نظریه های یادگیری نوین و مطالعات موفق بین المللی، مدلی عملی و قابل اجرا ارائه می گردد. روش پژوهش حاضر، توصیفی–تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی منابع علمی زمین شناسی و مصاحبه با دبیران زمین شناسی جمع آوری شده است.نتایج نشان می دهد که آموزش ژئومورفولوژی با استفاده از یادگیری اکتشافی، علاقه و انگیزه دانش آموزان را افزایش می دهد، توانایی تحلیل علمی و تفکر انتقادی آن ها را تقویت می کند و ارتباط میان مفاهیم علمی و پدیده های طبیعی محیط پیرامون را برایشان ملموس می سازد. پژوهش حاضر، الگویی عملی برای معلمان زمین شناسی ارائه می دهد که می تواند بهبود کیفیت آموزش ژئومورفولوژی در مدارس دبیرستانی را تسهیل کند.

کلیدواژه ها:

ژئومورفولوژی ، زمین شناسی ، یادگیری اکتشافی ، آموزش دبیرستان ، روش های نوین تدریس ، آموزش علوم زمین