چگونه توانستم پرخاشگری یکی از دانش آموزان با مشکل خانوادگی را برطرف کنم؟

یکی از چالش های جدی در مدارس ابتدایی، بروز رفتارهای پرخاشگرانه در بین دانش آموزان به ویژه در سنین پایین است؛ رفتاری که نه تنها روند یادگیری دانش آموزان را مختل می کند، بلکه به شکل گیری روابط ناسالم بین فردی، کاهش اعتماد به نفس سایر دانش آموزان و بر هم خوردن نظم کلاس نیز منجر می شود. این اقدام پژوهی با هدف بررسی و یافتن راهکارهایی عملی برای کاهش و اصلاح رفتارهای پرخاشگرانه ی یکی از دانش آموزان پایه سوم ابتدایی انجام شده است. این دانش آموز ۱۱ ساله، که در مدرسه ابتدایی توحید ۱ در شهرستان اردبیل تحصیل می کند، به دلیل مشکلات عمیق خانوادگی از جمله طلاق والدین، زندگی با پدری معتاد و کار کردن در ساندویچی برای تامین مخارج خود دچار ناسازگاری شدید رفتاری و پرخاشگری کلامی و فیزیکی نسبت به هم کلاسی هایش شده بود. این رفتارها همواره باعث نگرانی والدین سایر دانش آموزان، افت کیفیت آموزش در کلاس و همچنین احساس ناامنی روانی برای همکلاسی ها شده بود. به عنوان معاون آموزشی مدرسه، با همکاری نزدیک معلم مربوطه سرکار خانم مهسا قبادی، و با بهره گیری از ابزارهای مشاهده مستقیم، گفت وگوهای غیررسمی با دانش آموزان و معلمان، تحلیل کیفی وضعیت روانی و خانوادگی دانش آموز و همچنین بررسی بازخوردهای رفتاری در کلاس، اطلاعات اولیه (شواهد شماره ۱) گردآوری شد. پس از تحلیل عمیق این داده ها، راهکارهایی نظیر گفت وگوهای فردی روزانه با دانش آموز، برگزاری جلسات مشاوره ی هدفمند با همکاری مشاور مدرسه، بهره گیری از برنامه های پاداش و تشویق در ازای رفتار مناسب، مشارکت دادن دانش آموز در مسئولیت های ساده مدرسه و ایجاد ارتباط عاطفی حمایتی، انتخاب و در یک بازه زمانی ۸ هفته ای اجرا شد. در طی دوره اجرای راهکار، به طور مستمر روند رفتارهای دانش آموز پایش شده و تحلیل داده های کیفی و مشاهدات میدانی نشان داد که به تدریج میزان درگیری های فیزیکی و کلامی دانش آموز به شکل معناداری کاهش یافته و وی به تعاملات مثبت تر با هم کلاسی هایش گرایش پیدا کرده است. شواهد شماره ۲ حاکی از آن است که پس از اجرای راهکارها، دانش آموز در دسته بندی ارزشیابی توصیفی از وضعیت "نیاز به تلاش" در بخش رفتار فردی و اجتماعی، به سطح "قابل قبول" و حتی در برخی شاخص ها به "خوب" ارتقاء یافته است. در پایان این اقدام پژوهی، با بهره گیری از تحلیل نهایی و بازخوردها، نتیجه گیری های کاربردی به دست آمده و پیشنهاداتی برای معاونان آموزشی، مشاوران مدرسه و معلمان ارائه شده است. این پژوهش اثبات می کند که با وجود شرایط بسیار دشوار خانوادگی، اگر مدرسه نقش حمایتی، تربیتی و عاطفی خود را به درستی ایفا کند، می توان با مداخلات مدبرانه و پیوسته، تغییراتی مثبت و چشمگیر در رفتار دانش آموزان ایجاد نمود و مسیر زندگی آنان را از آسیب به سمت سلامت روان و اجتماعی هدایت کرد.

کلیدواژه ها:

پرخاشگری ، ناسازگاری ، دانش آموزان ، طلاق ، خانواده