کاربست داده های اختفای رادیویی GNSS برای تعیین ارتفاع لایه مرزی در ایران

ارتفاع لایه مرزی سیاره ای (PBLH) به عنوان پارامتری که نشان دهنده تبادل گرما، رطوبت و آلاینده ها بین سطح زمین و جو می باشد، نقش کلیدی در پیش بینی آب و هوا و مدل سازی کیفیت آن ایفا می کند. مقاله پیش رو به بررسی کاربرد داده های روش اختفای رادیویی سامانه ماهواره ای ناوبری جهانی (GNSS-RO)، استخراج شده از منظومه ماهواره ای COSMIC-۲ در تعیین تغییرات مکانی-زمانی ارتفاع لایه مرزی در ایران از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ می پردازد. داده های GNSS-RO به دلیل تفکیک قائم زیاد و پوشش جهانی ابزاری ارزشمند برای تعیین نمایه قائم شاخص های جوی محسوب می شود. برای برآورد ارتفاع لایه مرزی از روش محاسبه گرادیان ضریب شکست جو از طریق انحراف ایجاد شده در مسیر سیگنال GNSS استفاده شده و نتایج حاصل به منظور اعتبارسنجی و ارائه بینش هایی درباره تغییرات لایه مرزی در ایران با مقادیر تخمین زده شده از داده های بازتحلیل ERA۵ مقایسه شده اند. نتایج نشان می دهد که داده های GNSS-RO قابلیت آشکارسازی تغییرات فصلی و شبانه روزی PBLH را دارند؛ بطوریکه در تابستان همراه با گرمایش شدید و جریانات همرفتی، مقادیر PBLH بیش از ۲ کیلومتر برآورد می شود و در فصل زمستان به حدود ۱ کیلومتر کاهش می یابد. هم چنین مقادیر بیشینه روزانه PBLH حاصل از داده های GNSS-RO در حدود ساعت ۱۴:۳۰ تا ۱۵:۳۰ به وقت محلی تخمین شده است و با نزدیک شدن به ساعات شب کاهش می یابد، که بیانگر قابلیت آشکارسازی لایه مرزی پایدار شبانه است.

کلیدواژه ها:

اختفای رادیوییGNSS ، ارتفاع لایه مرزی ، ERA۵