تغییر جنسیت در نظام حقوقی ایران

پیشرفت های نوین علوم زیستی، به ویژه در عرصه باروری مصنوعی، پدیده هایی را پیش روی فقه و حقوق نهاده که سابقه ای در متون کلاسیک ندارند. یکی از این مسائل، مسئله (رحم جایگزین) است که چالش هایی جدی در مباحث انتساب، نسب، ارث و محرمیت ایجاد می کند. پرسش بنیادین این است که در غیاب نص صریح، محرمیت میان طفل متولد از رحم اجاره ای و زن باردار یا زن صاحب تخمک چگونه قابل اثبات است؟ در این پژوهش، با رویکرد تنقیح مناط، تلاش شده است ضمن بازخوانی نصوص قرآنی از جمله «ان امهاتهم الا اللائی ولدنهم» (مجادله: ۲) و فتاوای فقهی امامیه، نهاد محرمیت در چنین مواردی مورد تحلیل حقوقی قرار گیرد. نتایج نشان می دهد که اگرچه زایمان در ظاهر مستند محرمیت قرار گرفته، لیکن تعلق ژنتیکی و مالکیت بر نطفه نیز از دیدگاه حقوقی بی اهمیت نیست. از این رو، فهم عمیق تر مناط های حکم فقهی در پرتو قواعد اصولی، راهی گشوده در مسیر قانون گذاری معاصر به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

نسب ، جنسیت ، ارث ، نطفه ، رحم اجاره ای ، محرمیت