نقش انگیزه در موفقیت تحصیلی

انگیزه به عنوان یکی از مولفه های بنیادین نظام یادگیری، نقشی تعیین کننده در شکل دهی رفتارهای تحصیلی، میزان تلاش، تداوم فعالیت و کیفیت عملکرد دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و سهم انگیزه درونی و بیرونی در پیش بینی موفقیت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای ۳۵۰ نفر (۱۸۰ دختر و ۱۷۰ پسر) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد انگیزش تحصیلی والرند (Academic Motivation Scale – AMS) با روایی تاییدشده و پایایی مطلوب (آلفای کرونباخ=۰.۸۹) و معدل ترم تحصیلی به عنوان شاخص موفقیت تحصیلی بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه به کمک نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شد.نتایج نشان داد انگیزه درونی با موفقیت تحصیلی رابطه مثبت و قوی (r=۰.۶۲, p<۰.۰۱) و انگیزه بیرونی رابطه مثبت اما ضعیف تری (r=۰.۳۱, p<۰.۰۵) دارد. مدل رگرسیون بیانگر آن بود که انگیزه درونی به تنهایی ۳۸٪ و انگیزه بیرونی ۹٪ از واریانس موفقیت تحصیلی را تبیین می کند که بیانگر برتری انگیزه های درونی در پیش بینی عملکرد آموزشی است. یافته ها اهمیت راهبردهایی چون درگیر کردن دانش آموزان با محتوای معنادار، ارائه بازخوردهای سازنده و فراهم کردن فرصت یادگیری خودمختارانه را در تقویت انگیزه های درونی نشان می دهد. این نتایج می تواند راهنمای معلمان، مشاوران مدرسه و سیاست گذاران آموزشی برای طراحی مداخلات موثر ارتقای پیشرفت تحصیلی باشد.

کلیدواژه ها:

انگیزه ، انگیزه درونی ، انگیزه بیرونی ، موفقیت تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی