بررسی اثربخشی راهبردهای مدیریت کلاس مشارکتی بر نظم، تعامل مثبت و مشارکت تحصیلی در کلاس های درس

نظم، تعامل مثبت و مشارکت تحصیلی سه رکن اساسی در موفقیت فرایند آموزش و یادگیری به شمار می آیند. تجربه نشان داده است که صرف وجود محتوای آموزشی مناسب و برنامه ریزی درسی کافی، تضمین کننده ی تحقق اهداف تربیتی و آموزشی نیست؛ بلکه آنچه در نهایت کیفیت یادگیری را رقم می زند، چگونگی مدیریت فضای کلاس و نحوه ی تعامل میان معلم و دانش آموزان است. در این میان، مدیریت کلاس به مثابه ی یک هنر و علم، نقشی تعیین کننده در ایجاد محیطی ایمن، پویا و یادگیرنده ایفا می کند. معلمی که توانایی مدیریت موثر کلاس را داشته باشد، می تواند علاوه بر کنترل رفتارهای نامطلوب، زمینه ی بروز خلاقیت، افزایش انگیزه، رشد اعتمادبه نفس و شکوفایی استعدادهای فردی و گروهی را فراهم آورد. مدیریت سنتی کلاس ها عموما بر محور انضباط بیرونی، کنترل مستقیم و تمرکز بر رفتارهای معلم محور استوار بوده است. در چنین الگویی، معلم نقش اصلی و غالب را ایفا می کند و دانش آموزان بیشتر شنونده و تابع قوانین از پیش تعیین شده اند. هرچند این شیوه ها در برخی شرایط می توانند نظم ظاهری ایجاد کنند، اما در درازمدت، به کاهش انگیزه ی درونی، افت تعامل مثبت و محدود شدن فرصت های یادگیری فعال می انجامند. در مقابل، رویکردهای نوین آموزشی، به ویژه بر اساس نظریه های یادگیری اجتماعی-ساخت گرایی، تاکید دارند که دانش آموز باید در مرکز فرایند یادگیری قرار گیرد و معلم نقش راهنما و تسهیل گر را ایفا کند. یکی از این رویکردهای نوین، مدیریت کلاس مشارکتی است. مدیریت کلاس مشارکتی به جای تکیه بر اقتدار صرف معلم، بر مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند تصمیم گیری، تنظیم قوانین، و اجرای مقررات کلاسی تاکید می کند. این الگو با ایجاد فضایی دموکراتیک، حس تعلق، مسئولیت پذیری، و خودنظم دهی را در میان دانش آموزان تقویت می نماید. به بیان دیگر، در مدیریت مشارکتی، نظم نه از طریق اجبار بیرونی، بلکه از طریق توافق جمعی، احترام متقابل و تعهد به اهداف مشترک به دست می آید. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی اثربخشی راهبردهای مدیریت کلاس مشارکتی بر نظم، تعامل مثبت و مشارکت تحصیلی در کلاس های درس پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که استفاده از راهبردهای مشارکتی در مدیریت کلاس، تاثیر چشمگیری بر افزایش کیفیت روابط میان دانش آموزان، ارتقای اعتماد و احترام متقابل، و در نهایت بهبود یادگیری دارد. وقتی دانش آموزان در شکل گیری قوانین کلاس نقش دارند، آن ها احساس مالکیت و تعلق بیشتری نسبت به آن قوانین پیدا می کنند و در نتیجه، میزان پایبندی و مسئولیت پذیری شان افزایش می یابد. علاوه بر این، مشارکت در تصمیم گیری های کلاسی، مهارت های اجتماعی مانند همدلی، گوش دادن فعال، حل تعارض و کار گروهی را نیز در آن ها تقویت می کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ، مشارکتی ، نظم ، دانش آموزان ، کلاس درس