چگونه توانستم مشکل کم رویی و منفعل بودن یکی از دانش آموزانم را در کلاس درس برطرف کنم؟

یکی از وظایف اساسی معلم در فرایند آموزش و تربیت، توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان و کمک به رشد شخصیتی و اجتماعی آنان است. در طول سال های تدریس خود در پایه دهم انسانی در دبیرستان امام محمد غزالی شهرستان مریوان، با دانش آموزی مواجه شدم که علی رغم داشتن توانایی علمی و استعداد لازم، به دلیل کم رویی، خجالت و انفعال رفتاری، از مشارکت در فعالیت های کلاسی به ویژه در درس زبان انگلیسی خودداری می کرد. این مسئله نه تنها بر پیشرفت تحصیلی او تاثیر منفی گذاشته بود، بلکه باعث می شد از نظر روحی نیز احساس بی اعتمادی به خود داشته و ارتباط موثری با همسالانش برقرار نکند. به عنوان دبیر و راهنمای این دانش آموز، احساس کردم وظیفه دارم برای رفع این مشکل راهکاری علمی و عملی بیابم و شرایطی فراهم کنم که او بتواند با اعتمادبه نفس بیشتری در کلاس حاضر شود. این اقدام پژوهی با هدف شناسایی علل کم رویی و انفعال دانش آموز مورد نظر و ارائه راهکارهای مناسب برای رفع آن تدوین شده است. روش کار به صورت کیفی و کمی بوده است؛ بدین معنا که علاوه بر مشاهده مستقیم رفتار دانش آموز در کلاس و گفت وگو با او و سایر دانش آموزان، داده های عینی همچون میزان مشارکت در فعالیت های گروهی، کیفیت پاسخ گویی به سوالات، و سطح ارتباط گیری با همکلاسی ها در قالب جدول های تحلیلی بررسی گردید. در مرحله نخست، شواهدی از وضع موجود گردآوری شد که نشان دهنده کمبود شدید اعتمادبه نفس، ترس از قضاوت دیگران، و عدم تمایل به حضور فعال در جمع بود. سپس با تحلیل این شواهد و استفاده از تجربه های شخصی و منابع علمی، راهکارهایی چون تقویت ارتباط فردی، ایجاد فرصت های مشارکت کوچک و تدریجی، تشویق کلامی هدفمند، استفاده از فعالیت های گروهی در کلاس، و ایجاد فضای امن و بدون اضطراب در یادگیری انتخاب و به اجرا گذاشته شد. نتایج اجرای این راهکارها به صورت تدریجی اما موثر ظاهر شد؛ به گونه ای که پس از چند ماه، دانش آموز مذکور توانست در فعالیت های کلاسی مشارکت فعال تری داشته باشد، در بحث های گروهی حضور یابد، و حتی در برخی موارد داوطلب پاسخ گویی به پرسش ها شود. تغییر رفتار او نه تنها در وضعیت تحصیلی و نمرات زبان انگلیسی مشهود بود، بلکه در روابط اجتماعی با همسالانش نیز به چشم می آمد.اقدام پژوهی حاضر نشان داد که با صبر، توجه فردی، و به کارگیری روش های آموزشی و روان شناختی متناسب، می توان حتی در دانش آموزان کم رو و منفعل نیز تغییرات مثبت ایجاد کرد. این تجربه برای من به عنوان معلم زبان انگلیسی درس بزرگی بود که نقش اصلی معلم تنها انتقال دانش نیست، بلکه پرورش اعتمادبه نفس، جرئت بیان و توانایی حضور در جمع نیز بخشی جدانشدنی از رسالت آموزش و پرورش است.

کلیدواژه ها:

منفعل ، دانش آموزان ، یادگیری ، کم رویی ، خجالت