بازشناسی مفاهیم و کارکردهای فضاهای بینابینی در معماری مسکونی ساری (یک مطالعه تطبیقی بین مسکن شهر و روستا)

شکل گیری فضاهای درونی و ارتباط آنها با فضاهای بیرونی، منجر به بروز فضاهای واسطه گردیده که در عین اتصال، انفصال بین آنها را فراهم نموده و موجب یکپارچگی فضایی شده اند. در دوران کنونی، گسست فضایی و کمرنگ شدن مفصلهای فضایی سبب از بین رفتن حریم و تداوم فضایی در معماری مسکونی ایران و شهر ساری گردیده است. این پژوهش در پی بررسی نقش فضاهای بینابینی در معماری مسکونی ساری در دوران قاجاریه و پهلوی و شناخت کارکرد و ماهیت این فضاها در مقایسه بین مسکن شهری و روستایی می باشد تا ضمن پرداختن به وجوه اشتراک و افتراق در نحوه به کارگیری فضاهای واسطه در سازماندهی فضایی، بتوان به جایگاه این فضاها در ساختار مسکن شهری و روستایی گذشته پی برد. این پژوهش، بر پایه تحقیق توصیفی- تحلیلی انجام گرفته و اطلاعات مورد نیاز از دو روش اسناد کتابخانه ای و مشاهده میدانی گردآوری شده است. نتایج حاکی از آن است که در خانه های شهر ساری در دوران تاریخی مورد مطالعه با سازماندهی پیچیده تر و گستردگی بیشتر فضایی، سلسله مراتب ورودی شامل هشتی و دالان، حیاط های پیشین، میانی و پسین و نیز فضاهایی مانند غلامگردش و اتاق گوشواره موجب ارتباط بین بیرون و درون می گردند، در حالی که در خانه های روستایی سلسله مراتب ورودی وجود نداشته و حیاط های پیشین و پسین از شدت محصوریت کالبدی کمتری برخوردار بوده اند. ایوان در هر دو گونه مسکن، نقش مهمی در پیوند بین بیرون و درون در کنار ویژگی های معنایی و عملکردی داشته است.

کلیدواژه ها:

فضاهای بینابینی ، کالبد ، معنا ، عملکرد ، معماری مسکونی ساری