شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر خلاقیت علمی و توانایی نوآوری دانشجویان کارشناسی ارشد

پژوهش حاضر با هدف شناسایی تحلیل و اولویت بندی عوامل موثر بر خلاقیت علمی و توانایی نوآوری دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد سراب انجام شد. این مطالعه با بهره گیری از روش شناسی آمیخته، شامل مراحل کیفی تحلیل مضمون و دلفی سه مرحله ای و کمی پرسشنامه های استاندارد تحلیل سلسله مراتبی AHP و مدلسازی مسیر PLS، به بررسی چندبعدی موضوع پرداخت. جامعه آماری شامل دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد بوده و نمونه گیری به صورت تصادفی طبقه ای صورت گرفت. در مرحله کیفی مولفه های اثر گذار در سه سطح فردی، ساختاری و محیطی استخراج شدند. یافته های کمی نشان داد که سطح خلاقیت علمی (میانگین ۴.۱۲) و توانایی نوآوری علمی (میانگین ۴.۱۷) در وضعیت مطلوبی قرار دارند. تحلیل AHP نشان داد که انگیزه درونی دانشجو با وزن ۰.۲۸۳ مهم ترین عامل اثر گذار است و پس از آن حمایت اساتید از ایده های نو (۰.۲۳۷) و روش تدریس خلاقانه (۰.۱۸۳) در اولویتهای بعدی قرار گرفتند. مدل مفهومی پژوهش با استفاده از نرم افزار SmartPLS طراحی شد و نتایج تحلیل PLS-SEM نشان داد که تمامی مولفه ها دارای بارهای عاملی بالاتر از ۰.۶۵ و ضرایب آماره t بیشتر از ۶ هستند که بیانگر اعتبار آماری و ساختاری مدل است. در مدل نهایی عوامل فردی نقش مرکزی، عوامل ساختاری نقش تسهیل گر و عوامل محیطی نقش زمینه ساز در ارتقاء خلاقیت علمی و نوآوری دانشجویان ایفا نمودند. در پایان بر اساس نتایج تحلیلهای آماری و کیفی، مدل سه سطحی پژوهش ارائه شد و پیشنهادهای راهبردی برای طراحی مداخلات آموزشی ارتقاء انگیزش درونی و توانمندسازی ساختار تدریس در آموزش عالی استخراج گردید.

کلیدواژه ها:

خلاقیت علمی توانایی نوآوری ، عوامل فردی ، عوامل ساختاری ، عوامل محیطی