ارزیابی هم زمان شاخص های فنی سازه و شاخص های مالی در اولویت بندی پروژه های زیرساختی پایدار شهری

پایداری زیرساخت های شهری در دهه های اخیر به یکی از موضوعات محوری در حوزه مهندسی و مدیریت شهری تبدیل شده است. گسترش سریع شهرها و افزایش تقاضا برای خدمات شهری موجب شده است که ارزیابی و اولویت بندی پروژه های زیرساختی تنها بر اساس شاخص های فنی یا صرفا مالی کافی نباشد. در این میان، فقدان چارچوب های تحلیلی که بتوانند هم زمان ابعاد سازه ای و اقتصادی پروژه ها را پوشش دهند، موجب شکل گیری شکاف هایی در تصمیم گیری های کلان شهری شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل رویکردهای موجود در زمینه ارزیابی تلفیقی شاخص های فنی و مالی و تبیین اهمیت این همگرایی در اولویت بندی پروژه های زیرساختی پایدار است. روش تحقیق به صورت کتابخانه ای و مروری طراحی شد و با مرور ادبیات تخصصی و مقالات علمی معتبر، چارچوب های نظری و تجربی مورد ارزیابی قرار گرفتند یافته ها نشان داد که شاخص های فنی نظیر مقاومت سازه ای، دوام مصالح و قابلیت بهره برداری بلندمدت، تنها زمانی ارزش عملیاتی پیدا می کنند که در کنار شاخص های مالی همچون هزینه چرخه عمر، نرخ بازگشت سرمایه و ریسک های اقتصادی تحلیل شوند. تفکیک این دو دسته شاخص به تصمیم گیری های ناقص منجر شده و یا پروژه هایی با کیفیت فنی مطلوب اما ناکارآمد از نظر مالی، و یا بالعکس، پروژه های مقرون به صرفه اما فاقد دوام سازه ای را در پی داشته است. مرور مطالعات نشان داد که مدل های تصمیم گیری چندمعیاره و تکنیک های بهینه سازی ریاضی از کارآمدترین ابزارها برای ادغام این شاخص ها محسوب می شوند، هرچند چالش هایی نظیر وزن دهی متوازن و مدیریت ناهمگونی داده ها همچنان پابرجاست. نتیجه گیری کلی پژوهش حاکی از آن است که ارزیابی یکپارچه شاخص های فنی و مالی نه تنها موجب ارتقای اعتبار علمی فرآیند اولویت بندی می شود، بلکه می تواند به کاهش ریسک های مالی و سازه ای و بهبود کارایی منابع در پروژه های شهری کمک کند. چنین رویکردی، با ایجاد هم افزایی میان مهندسی سازه و اقتصاد پروژه، زمینه ساز توسعه پایدار زیرساخت های شهری در مقیاس جهانی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

پروژه های زیرساختی ، پایداری ، شاخص های فنی ، شاخص های مالی