راهبرد تنش زدایی در سیاست خارجی ایران (۱۳۸۴-۱۳۶۸)؛ درس هایی برای آینده

تصمیم گیرندگان سیاست خارجی به عنوان بازیگران عقلانی تلاش می کنند تا با توجه به متغیرهای دو محیط داخلی و خارجی، بهترین راهبردها را برای تحقق بیشترین سطح از منافع اتخاذ کنند. یکی از راهبردهای عقلانی در سیاست خارجی، تنش زدایی است که طی سال های ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۴، راهبرد اصلی سیاست خارجی ایران بوده است. در این نوشتار، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و شیوه اسنادی جهت گردآوری اطلاعات به این سوال اصلی پاسخ می دهیم که چه شباهت ها و تفاوت هایی میان راهبرد تنش زدایی در دو دولت هاشمی و خاتمی وجود دارد. یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو دولت در سیاست های سه گانه راهبرد تنش­زدایی (همزیستی مسالمت آمیز، اعتمادسازی و دیپلماسی)، شباهت اما در ابزارهایی اجرای برخی از این سیاست ها تفاوت داشتند. تجربه این دو دولت نشان می­دهد که متغیرهای خارجی می­توانند راهبرد تنش­زدایی را به شکست بکشانند. این تجربیات، درس های مهمی برای دولت های بعدی دارد که به انتخاب راهبرد تنش­زدایی اقدام می­کنند. استفاده از این تجربیات می­تواند تا حدودی موفقیت آتی این راهبرد را تضمین کند.

کلیدواژه ها:

تنش زدایی ، همزیستی مسالمت آمیز ، اعتمادسازی ، دیپلماسی ، دولت هاشمی ، دولت خاتمی