هویت و ژئوپلیتیک؛شرق گرایی و غرب گرایی در سیاست خارجی اوکراین

موقعیت ژئوپلیتیک و مولفه­های هویتی در جهت­گیری سیاست خارجی اوکراین در مقطع زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ نقش مهمی داشته­اند. موقعیت جغرافیایی این کشور که حائل بین روسیه و غرب (به رهبری آمریکا) است، چالش بزرگی برای سیاست­گذاری خارجی ایجاد کرده است. قدرت­های بزرگ جهانی جهت در اختیار گرفتن مزیت جغرافیایی و ژئوپلیتیک قدرت اوکراین، تلاش نموده­اند که توازن قدرت را به نفع خود دگرگون نمایند. از سوی دیگر بعد از استقلال اوکراین از شوروی، فرایند هویت­سازی و ملت­سازی در این کشور شروع شد. نخبگان متمایل به غرب بعد از انقلاب رنگی در سال ۲۰۰۶، جداشدن شبه جزیره کریمه و حوادث سیاسی در میدان اروپا، تلاش نمودند هویت غربی را برجسته نمایند و روسیه را به­عنوان «دگر» معرفی نمایند. طرفداران روسیه نیز با وجود اقلیت روسی و زبان روسی در این کشور، تلاش نمودند اشتراکات هویتی با روسیه را مدنظر قرار دهند. هدف این پژوهش بررسی مولفه ­های هویتی و موقعیت ژئوپلتیکی اوکراین و نقش آن­ها در جهت گیری سیاست خارجی این کشور نسبت به کنش­گران مهم بین المللی مثل ناتو، اتحادیه اروپا، آمریکا و روسیه است. با توجه با مطالب فوق پرسش ذیل مدنظر قرار می گیرد: موقیعت ژئوپلیتیک و مولفه ­های هویتی چه تاثیری بر سیاست خارجی اوکراین در مقطع زمانی ۱۹۹۱-۲۰۲۲ایفاء نموده اند؟ فرضیه این پژوهش که تلاش می­شود با روش توصیفی و تبینی اثبات شود، عبارتست از: مولفه­-های هویتی غرب­گرایی و شرق­ گرایی نخبگان اجرایی و موقعیت ژئوپلیتیک اوکراین، زمینه لازم را برای قطبی­شدن سیاست خارجی(غرب­گرایی و شرق­گرایی) و دخالت قدرت های بزرگ از جمله روسیه، امریکا، ناتو و اتحادیه اروپا را در مقطع زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ فراهم نمود. یافته ­های این پژوهش نشان می­دهد که سیاست­گذاران و نخبگان اجرایی این کشور به دلیل ناتوانی در ایجاد و حفظ انسجام هویت ملی؛ وابستگی به قدرت­های بزرگ؛ عدم توجه به الزامات ژئوپلیتیک قدرت؛ ثبات، استقلال و تمامیت ارضی این کشور را  در مقطع زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ با مشکل مواجه ساختند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: هویت ملی ، اوکراین ، ژئوپلیتیک ، روسیه ، غرب