تحلیل رهیافت ‎های مفسران در تاریخ‎ گذاری نزول سوره فتح

درخصوص تاریخ نزول سوره فتح، میان مفسران اختلاف نظر وجود دارد. دیدگاه مشهور، نزول این سوره را در سال ششم هجری و در جریان حدیبیه می­ داند. در مقابل، برخی نزول آن را در سال هشتم و در جریان فتح مکه دانسته اند. از سوی دیگر، «آندریاس گورکه» (محقق آلمانی) که در پژوهشی به بازسازی گزارش عروه بن زبیر از واقعه حدیبیه پرداخته است، اساسا ارتباط آیات سوره فتح با صلح حدیبیه را نفی می کند. او بر آن است که: «در گزارش اصیل عروه نیز، نزول سوره فتح ذکر نشده و درواقع، از زمان ابن اسحاق و واقدی در قرن سوم، میان صلح حدیبیه و نزول این سوره ارتباط برقرار شده است.» در مقاله حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، رهیافت ها درخصوص زمان نزول سوره فتح بررسی و ارزیابی شده است. در نتیجه این پژوهش، با استناد به احادیث معتبر، سبب نزول، مضمون آیات و سیاق سوره و هم چنین تناسب آن با موقعیت تاریخی واقعه حدیبیه، دیدگاه «نزول سوره در بازگشت از حدیبیه»، به عنوان قول مختار پذیرفته شده است.

کلیدواژه ها:

تاریخ گذاری ، اسباب نزول ، سوره فتح ، صلح حدیبیه ، فتح مکه