بررسی تاثیر خاستگاه اجتماعی و جو حامی دانشگاه از کارآفرینی بر پدیده تحصیلات فرانیاز در بین فارغ التحصیلان دانشگاهی

هدف: خاستگاه اجتماعی افراد و جو حامی دانشگاه از کارآفرینی از عوامل موثر بر اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاهی است. و دانشگاه ها می توانند کمک موثری به کارآفرینی و اشتغال دانشجویان متناسب با تحصیلاتشان کنند. لذا مسئله محوری در این پژوهش پاسخگویی به این سوال است که چگونه خاستگاه اجتماعی خانواده و جو حامی دانشگاه از کارآفرینی بر نتایج بازار کار و احتمال تحصیل بیش از حد فارغ التحصیلان دانشگاهی تاثیر می گذارد؟مواد و روش ها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری داده ها، توصیفی و از نظر ماهیت داده ها از نوع کمی است. جامعه آماری پژوهش، فارغ التحصیلان دانشگاه ارومیه در مقطع کارشناسی در بین سال های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ بودند. حجم نمونه به تعداد ۶۳۱ نفر به روش طبقه ای نسبی و به صورت تصادفی ساده از بین گروه های آموزشی انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات و به منظور سنجش متغیر "جو حامی دانشگاه از کارآفرینی" از پرسشنامه (کرایجنبرینک، ۲۰۱۰) و به منظور سنجش متغیر "عدم تطابق افقی" از پرسشنامه (چاوادی، ۲۰۲۲) استفاده شد. همچنین سنجش متغیرهای "خاستگاه اجتماعی" و "عدم تطابق عمودی تحصیل-شغل" با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام گرفت. که روایی محتوایی آن ها بر اساس نظر اساتید راهنما بررسی و تایید شد. همچنین پایایی ابزارها محاسبه و مورد تایید قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها و بررسی روایی سازه ابزارهای پژوهش با روش مدل سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزارهای SmartPLS۳ و SPSS۲۶ انجام گرفت.بحث و نتیجه گیری: خاستگاه اجتماعی افراد به عنوان یک عامل مهم در انتخاب مسیر زندگی افراد از نظر انتخاب های تحصیلی و شغلی و همچنین عملکرد و انتظارات تحصیلی آن ها تاثیر دارد. این عامل بر موقعیت آینده فرد در بازار کار و جامعه تاثیر می گذارد. خانواده هایی با خاستگاه اجتماعی بالا قادر به ایجاد یک شبکه ایمنی هستند که از فرزندان بدون در نظر گرفتن سطح تحصیلات، در برابر جابجایی و تحرک اجتماعی رو به پایین محافظت می کند. همچنین حمایت از کارآفرینی در دانشگاه ها عمدتا مبتنی بر پشتیبانی از فعالیت های آموزشی در حوزه کارآفرینی است. تحقیقات نشان می دهد که برنامه های آموزش کارآفرینی تاب آوری افراد را افزایش می دهد و در نتیجه جایگزین جذابی برای آموزش آکادمیک کلاسیک است. تحصیلات فرانیاز(عدم تطابق تحصیل-شغل) از موضوعات مهم در بازار کار می باشد. که به دو صورت عدم تطابق افقی و عدم تطابق عمودی می تواند وجود داشته باشد. همچنین پیشینه اجتماعی افراد به طور غیرمستقیم عاداتی مانند مطالعه مشتاقانه که بار فرهنگی آن ها را افزایش می دهد را ایجاد می کند و توسعه مهارت ها را از طریق تحصیل با کیفیت بالاتر تسهیل می کند. علاوه بر این، برخورداری از خاستگاه اجتماعی بالاتر موجب می شود افراد در زمان ورود به بازار کار و انتخاب شغل، قابلیت ها و ویژگی های خاص اجتماعی خود را که در هنگام استخدام پرسنل ارزشمند است، به کارفرمایان ارائه نمایند. تعلق به طبقات اجتماعی پایین و نیاز به کسب درآمد به دلیل عدم امکان کسب درآمد از محیط خانوادگی، می تواند افراد را در دوران تحصیل به سمت کار سوق دهد. با توجه به احتمال تمام شدن درآمد اندکی که این افراد دارند، ممکن است آنها را به سمت مشاغلی سوق دهد که با سطح تحصیلات آنها همخوانی ندارد. به منظور بررسی فرضیه اول تحقیق، اندازه آماره t برابر ۱۶۱/۲ به دست آمد. با توجه به اینکه مقادیرt بیشتر از ۹۶/۱ می باشد، بنابراین فرضیه اول پژوهش مبنی بر تاثیر خاستگاه اجتماعی بر تحصیلات فرانیاز تایید گردید. که این نتیجه همراستا با پژوهش های (ریزی ، ۲۰۲۳)، (کاپسادا ، ۲۰۲۴) و (باکرو و روسگا ، ۲۰۲۰) می باشد. این نتایج حاکی از آن است که خاستگاه اجتماعی بر تحصیلات فرانیاز تاثیر منفی و معناداری دارد. به عبارت دیگر افرادی که به طبقات و خاستگاه اجتماعی بالاتر تعلق دارند کمتر دچار مشکل تحصیلات فرانیاز می شوند. برای بررسی فرضیه های دوم، سوم و چهارم تحقیق، اندازه آماره t به ترتیب برابر ۳۲۸/۶، ۲۶۳/۳ و ۲۴۴/۳ به دست آمد. با توجه به اینکه مقادیرt بیشتر از ۹۶/۱ بودند، بنابراین فرضیه های دوم، سوم و چهارم پژوهش مبنی بر تاثیر جو حامی دانشگاه از کارآفرینی بر تحصیلات فرانیاز، تحصیلات فرانیاز عمودی و تحصیلات فرانیاز افقی تایید گردید. نتایج پژوهش نشان داد جو حامی دانشگاه از کارآفرینی بر تحصیلات فرانیاز تاثیر مثبت و معناداری دارد. تاثیر جو حامی دانشگاه از کارآفرینی بر تحصیلات فرانیاز عمودی و افقی نیز تایید شد. با توجه به یافته های تحقیق می توان اذعان نمود حمایت های دانشگاه از کارآفرینی به منظور تقویت مهارت های کارآفرینی به فارغ التحصیلان اجازه می دهد در بازار کار انعطاف پذیر، حل کننده مشکل، نوآور و سازگار با موقعیت های جدید باشند و کمتر دچار مشکل تحصیلات فرانیاز شوند. این نتایج با نتایج سایر تحقیقات انجام گرفته در خصوص بررسی رابطه بین آموزش و فعالیت های کارآفرینانه همسو بوده و نشان می دهد تحصیلات فرانیاز با موضوع کارآفرینی به طور مستقیم در ارتباط است. بنابراین فارغ التحصیلانی که دارای مهارت های کارآفرینی هستند، برای انتخاب شغل متناسب با تحصیلات خود آمادگی بهتری خواهند داشت و نسبت به فرصت های شغلی هوشیارتر عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

اشتغال فارغ التحصیلان ، خاستگاه اجتماعی ، کارآفرینی ، عدم تطابق تحصیل-شغل