تاثیر آموزش مهارت های اجتماعی توسط معلمان بر تعاملات کلاسی دانش آموزان استثنایی

آموزش مهارت های اجتماعی به عنوان یکی از بنیان های اساسی رشد شخصیتی و اجتماعی دانش آموزان، به ویژه در میان دانش آموزان استثنایی، نقشی اساسی در شکل گیری تعاملات سازنده ی کلاسی دارد. دانش آموزان استثنایی معمولا در ابعاد رفتاری، ارتباطی و هیجانی با دشواری هایی روبه رو هستند که می تواند کیفیت مشارکت آن ها در محیط یادگیری را تضعیف کند. ازاین رو، نقش معلم به عنوان تسهیل گر یادگیری اجتماعی و به ویژه آموزش دهنده ی مهارت های اجتماعی نظیر همدلی، گوش دادن فعال، خودبیان گری و حل تعارض اهمیت می یابد. چارچوب نظری این پژوهش از دیدگاه های ویگوتسکی (یادگیری اجتماعی و تعامل همیارانه)، بندورا (یادگیری مشاهده ای و خودکارآمدی)، پیاژه (رشد شناختی و هماهنگی اخلاقی–اجتماعی)، راجرز (یادگیری انسان گرایانه و اصالت ارتباط) و دیویی (تجربه و یادگیری از طریق عمل) الهام گرفته است. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی–نظری و بدون داده های آماری، به بررسی این موضوع می پردازد که چگونه آموزش نظام مند مهارت های اجتماعی توسط معلمان می تواند تعاملات کلاسی دانش آموزان استثنایی را به سمت فضایی همدلانه، باز و مبتنی بر احترام متقابل هدایت کند. یافته های نظری نشان می دهد که آموزش مهارت های اجتماعی، نه فقط در سطح رفتاری، بلکه در عمق شناختی و عاطفی، به بازسازی تصویر ذهنی دانش آموز استثنایی از «خود در جمع» منجر می شود و در نتیجه احساس پذیرش، تعلق و امنیت اجتماعی او را افزایش می دهد. در پایان، مدلی مفهومی با محوریت «چرخه سه سطحی آموزش اجتماعی» (آگاهی → تمرین → درونی سازی) پیشنهاد می شود که می تواند به عنوان نقشه ی راهی برای ارتقای تعاملات اجتماعی در کلاس های تلفیقی به کار رود.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، تعاملات کلاسی ، دانش آموزان استثنایی ، یادگیری اجتماعی ، معلم تسهیل گر