کاربست رویکردهای نوین آموزش تفکر انتقادی و سواد رسانه ای در کلاس های ابتدایی: از نظریه تا عمل

تحولات پرشتاب فناوری اطلاعات و ارتباطات، آموزش وپرورش ایران را با چالش ها و فرصت های تازه ای روبه رو ساخته است. مدارس هوشمند به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردها، با هدف ارتقای کیفیت یادگیری و پرورش مهارت های شناختی ایجاد شده اند. در کنار آن، پرورش تفکر انتقادی و خلاق و توجه به ارتباط مراقبتی معلم–دانش آموز از ضرورت های اساسی آموزش در قرن بیست ویکم است. این پژوهش با هدف بررسی هم زمان سه محور «مدارس هوشمند»، «تفکر انتقادی و خلاق» و «ارتباط مراقبتی معلم–دانش آموز» انجام شد. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی بود و داده ها از طریق مرور نظام مند مطالعات کمی، کیفی و تحلیل محتوای کتاب های درسی در بازه ی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ گردآوری و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مدارس هوشمند در ارتقای معدل و پیشرفت تحصیلی موفق تر از مدارس عادی عمل کرده اند، اما در پرورش تفکر انتقادی تفاوت معناداری ایجاد نکرده اند. آموزش فلسفه و برنامه های تفکر خلاق اثر مثبت بر رشد شناختی و خودکارآمدی داشتند، اما اجرای آن ها با چالش هایی همچون روش های سنتی تدریس و کمبود امکانات روبه رو است. همچنین، تحلیل محتوای کتاب های درسی بیانگر توزیع نامتوازن مولفه های تفکر انتقادی بود. ارتباط مراقبتی معلم–دانش آموز نیز به عنوان عاملی کلیدی در ایجاد محیط یادگیری ایمن و انگیزشی شناسایی شد. در جمع بندی، تحقق اهداف کلان آموزش وپرورش نیازمند رویکردی جامع و چندسطحی است که هم زمان به معلم، محتوا، محیط آموزشی و ارتباطات انسانی توجه کند.

کلیدواژه ها:

مدارس هوشمند ، تفکر انتقادی ، تفکر خلاق ، ارتباط مراقبتی معلم–دانش آموز ، آموزش ابتدایی