اثربخشی برنامه آموزش حل مسئله محور بر تاب آوری روان شناختی افراد با سابقه اقدام به خودکشی: یک کارآزمایی بالینی با طرح چهارگروهی سولومون

خودکشی یک بحران فزاینده در بهداشت عمومی است و ناتوانی در حل مسئله، عامل خطری کلیدی در این میان محسوب می شود. این پژوهش با هدف آماده سازی، اعتبارسنجی و بررسی اثربخشی یک برنامه آموزشی مبتنی بر حل مسئله بر سه متغیر روان شناختی حیاتی یعنی حل مسئله اجتماعی، تنظیم شناختی هیجان و بهزیستی ذهنی در میان افراد با سابقه اقدام به خودکشی در شهر کرمانشاه طراحی و اجرا شد. این مطالعه یک پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) بود. در فاز کیفی، محتوای برنامه آموزشی از طریق تحلیل نظام مند متون و با بهره گیری از مدل های نظری حل مسئله، به ویژه الگوی دزوریلا و نزو، تدوین و سپس روایی محتوایی آن توسط ۱۰ نفر از متخصصان روان شناسی و روان پزشکی با استفاده از شاخص های CVR و CVI تایید شد. در فاز کمی، از یک طرح کارآزمایی چهارگروهی سولومون استفاده شد.۴۰ شرکت کننده با سابقه اقدام به خودکشی به صورت تصادفی در چهار گروه (دو گروه آزمایش و دو گروه کنترل) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های حل مسئله اجتماعی(SPSI-R) ، تنظیم هیجان (ERQ) و بهزیستی ذهنی (SWB) بود. گروه آزمایش، مداخله آموزشی ۱۳ جلسه ای را دریافت کردند، درحالی که گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماندند. داده ها با استفاده از آزمون های t مستقل و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند. نتایج فاز کیفی نشان داد که بسته آموزشی تدوین شده از روایی و پایایی بالایی برخوردار است (۹۸/۰=CVR کلی، ۹۶/۰= ضریب هولستی) یافته های کمی نشان داد که برنامه آموزشی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش مهارت حل مسئله اجتماعی(۰۰۱/۰ p<)، بهبود بهزیستی ذهنی (۰۰۱/۰ p<) و ارتقای تنظیم شناختی هیجان (۰۰۱/۰ p<) در گروه های آزمایش در مقایسه با گروه های کنترل داشته است. این نتایج در مرحله پیگیری دوماهه نیز پایدار بود. برنامه آموزش حل مسئله محور، یک مداخله موثر و معتبر برای بهبود تاب آوری روان شناختی در جمعیت پرخطر اقدام کننده به خودکشی است. این برنامه با تقویت توانایی افراد برای مواجهه سازنده با مشکلات، تعدیل هیجانات و ارتقای نگاه مثبت به زندگی، می تواند به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه و درمانی کلیدی در نظام سلامت روان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پیشگیری از خودکشی ، آموزش حل مسئله ، حل مسئله اجتماعی ، تنظیم شناختی هیجان ، بهزیستی ذهنی ، کارآزمایی بالینی.