تاثیر استرس مزمن بر بروز و پیشرفت بیماری های خودایمنی

استرس مزمن به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محیطی، نقش چشمگیری در بروز و پیشرفت بیماری های خودایمنی دارد. هنگامی که فرد برای مدت طولانی تحت فشارهای روانی قرار می گیرد، سیستم های تنظیمی بدن از جمله محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال و سیستم عصبی سمپاتیک دچار تغییراتی می شوند که بر عملکرد ایمنی تاثیر منفی می گذارد. در چنین شرایطی، سطح هورمون های استرس افزایش یافته و تعادل میان عوامل التهابی و ضدالتهابی در بدن برهم می خورد. این تغییرات می تواند به کاهش توانایی بدن در دفاع در برابر عوامل بیماری زا و در عین حال افزایش احتمال حمله سیستم ایمنی به بافت های خودی منجر شود. بررسی های متعدد نشان داده اند که استرس مزمن می تواند شروع یا شدت گرفتن بیماری های خودایمنی همچون مولتیپل اسکلروزیس، آرتریت روماتوئید و لوپوس اریتماتوز سیستمیک را تسهیل کند. علاوه بر این، استرس با ایجاد التهاب مزمن و کاهش قدرت ترمیم بدن، زمینه شعله ور شدن دوره های حاد بیماری را فراهم می سازد. از سوی دیگر، برخی عوامل روان شناختی و اجتماعی مانند سبک های مقابله ای سالم، حمایت خانوادگی و اجتماعی، و بهره گیری از روش های مدیریت استرس، می توانند نقش محافظتی داشته باشند و شدت اثرات منفی استرس بر بیماران را کاهش دهند. در مجموع، می توان گفت که مدیریت استرس نه تنها برای حفظ سلامت روانی اهمیت دارد، بلکه در پیشگیری و کنترل بیماری های خودایمنی نیز یک ضرورت محسوب می شود. مقاله حاضر با رویکردی مروری به بررسی سازوکارهای زیستی، شواهد بالینی و پیامدهای روانی–اجتماعی استرس مزمن در ارتباط با بیماری های خودایمنی می پردازد.

کلیدواژه ها:

استرس مزمن ، سیستم ایمنی ، بیماری های خود ایمنی ، روان نوروایمولوژی