اخلاق تکاملی در بوته نقد: مروری بر نظریه ها و کاستی های بنیادین

مقاله حاضر ضمن ارائه مروری نظام مند بر طیف وسیعی از نظریه های برجسته اخلاق تکاملی (از جمله انتخاب خویشاوندی، نوع دوستی متقابل، انتخاب گروهی، شهودگرایی تکاملی و تکامل همدلی)، به ارزیابی انتقادی مبانی، دستاوردها به ویژه کاستی های بنیادین این رویکرد در تبیین کامل پدیدار پیچیده اخلاق انسانی می پردازد. مسئله اصلی که این مقاله بر آن تمرکز دارد، بسنده نبودن نظریه های تکاملی رایج در پاسخ به پرسش های وجودی و غایی اخلاق است؛ به ویژه چرایی نیاز بنیادین انسان به «تولید اخلاق» فراتر از صرف سازوکارهای بقا و سازگاری. این مقاله استدلال می کند با وجود روشنگری های این نظریه ها درباره برخی جنبه های رفتار اجتماعی، غفلت آنها از ابعاد فرهنگی، نقش عاملیت و اراده به ویژه ریشه های عمیق تر وجودی اخلاق، منجر به تبیینی تقلیل گرایانه و ناکافی شده است. درنهایت، مقاله بر ضرورت فراتر رفتن از تبیین های صرفا تکاملی و لزوم توجه به رویکردهای فلسفی و وجودی برای دست یابی به فهمی جامع تر از اخلاق انسانی تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

اخلاق تکاملی ، ریشه های وجودی اخلاق ، انتخاب خویشاوندی ، نوع دوستی متقابل ، تکامل همدلی ، شهودگرایی اخلاقی ، فلسفه اخلاق ، خاستگاه اخلاق