حقوق خصوصی در مالکیت و انتقال فناوری های سبز در بخش استخراج معدن

رشد روزافزون فعالیت های معدنی و پیامدهای زیست محیطی ناشی از آن، ضرورت بهره گیری از فناوری های سبز در فرآیند استخراج را بیش از پیش آشکار ساخته است. فناوری های سبز با هدف کاهش آلودگی، بازیافت مواد، و افزایش بهره وری انرژی، نقشی تعیین کننده در تحقق توسعه پایدار معدنی دارند. با این حال، ماهیت فنی و اقتصادی این فناوری ها موجب شده است که مسئله مالکیت و انتقال آن ها در قلمرو حقوق خصوصی با چالش های نوینی روبه رو گردد. در نظام های حقوقی مختلف، مالکیت فکری بر فناوری های سبز از طریق ثبت اختراع، حفظ اسرار تجاری و حمایت از دانش فنی مورد شناسایی قرار گرفته است؛ اما در ایران، خلاهای قانونی در حوزه تنظیم قراردادهای انتقال فناوری و تضمین رعایت الزامات زیست محیطی مشهود است. این مقاله با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی و مطالعه تطبیقی، به بررسی جایگاه حقوق خصوصی در مالکیت و انتقال فناوری های سبز در بخش معدن می پردازد. هدف پژوهش، تبیین تعادل میان حمایت از منافع خصوصی دارندگان فناوری و صیانت از منافع عمومی محیط زیست است. یافته ها نشان می دهد که تحقق توسعه پایدار معدنی مستلزم بازنگری در مقررات مالکیت فکری، شفاف سازی حقوق و تعهدات طرفین در قراردادهای انتقال فناوری و ایجاد نظام های داوری تخصصی برای حل وفصل اختلافات است.همچنین، الگوگیری از تجربه نظام های پیشرفته حقوقی نظیر اتحادیه اروپا و ژاپن می تواند زمینه انتقال موثرتر فناوری های زیست سازگار را در ایران فراهم کند. نوآوری پژوهش در تحلیل تلفیقی ابعاد خصوصی و عمومی مالکیت فناوری های سبز معدنی و ارائه چارچوبی حقوقی برای انتقال این فناوری ها در بستر توسعه پایدار است.

کلیدواژه ها:

حقوق خصوصی ، فناوری سبز ، مالکیت فکری ، قرارداد انتقال فناوری ، استخراج معدن.