تحلیل تاثیر ساختار سرمایه بر ریسک مالی و عملکرد شرکت های بورسی ایران

این پژوهش با هدف مرور و تحلیل نظام مند مطالعات داخلی و بین المللی در زمینه تاثیر ساختار سرمایه بر ریسک مالی و عملکرد شرکت ها انجام شده است. ساختار سرمایه یکی از مهم ترین تصمیمات راهبردی مدیریت مالی است که ترکیب منابع بدهی و حقوق صاحبان سهام را مشخص می کند و بر هزینه سرمایه، ارزش شرکت و رفتار ریسک پذیری آن اثر می گذارد. استفاده از بدهی می تواند از طریق صرفه جویی های مالیاتی و افزایش انضباط مدیریتی به بهبود عملکرد شرکت ها منجر شود، اما در سطوح بالا ریسک مالی را افزایش داده و عملکرد را تضعیف می کند. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند بر اساس چارچوب PRISMA و Kitchenham است. جست وجوی مقالات در پایگاه های داده بین المللی (Scopus، Web of Science، ScienceDirect، Emerald) و داخلی (SID، MagIran) انجام شد. بازه زمانی مطالعات بین المللی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ و مطالعات فارسی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۲ در نظر گرفته شد. پس از غربال گری و ارزیابی، ۴۸ مقاله نهایی (۲۹ بین المللی و ۱۹ داخلی) وارد تحلیل شدند. داده ها بر اساس سال، کشور، روش تحقیق، متغیرها و نتایج کلیدی استخراج و با روش تحلیل مضمون در دو محور اصلی دسته بندی شدند: (۱) تاثیر ساختار سرمایه بر ریسک مالی، (۲) تاثیر ساختار سرمایه بر عملکرد شرکت ها. نتایج نشان داد که رابطه ای مثبت و معنادار میان سطح بدهی و ریسک مالی وجود دارد و رابطه میان ساختار سرمایه و عملکرد شرکت ها در بیشتر مطالعات بین المللی غیرخطی (الگوی U معکوس) است. در مطالعات داخلی نیز این الگو تا حدی مشاهده شده، اما تفاوت های نهادی و روش شناسی موجب تنوع نتایج شده است. این یافته ها اهمیت انتخاب سطح بهینه بدهی برای کنترل ریسک و ارتقای عملکرد را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

ساختار سرمایه ، ریسک مالی ، عملکرد شرکت ، بازار سرمایه ایران ، نظریه توازی ایستا