نقش سبک های فرزندپروری در شکل گیری ویژگی های شخصیتی کودکان بر اساس مدل پنج عاملی شخصیت

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سبک های فرزندپروری (مقتدرانه، مستبدانه، سهل گیرانه و بی تفاوت) در شکل گیری ویژگی های شخصیتی کودکان بر اساس مدل پنج عاملی شخصیت است. خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی، تاثیر عمیقی بر رشد عاطفی، اجتماعی و شناختی فرزندان دارد. چارچوب نظری این مقاله بر ترکیب نظریه های فرزندپروری بامریند و مدل پنج عاملی شخصیت مک کری و کاستا استوار است. در این مقاله، با رویکردی توصیفی–تحلیلی، ابتدا به معرفی هر یک از سبک های فرزندپروری و ابعاد پنج عاملی شخصیت پرداخته شده و سپس ارتباط میان این دو حوزه بر اساس یافته های پژوهشی بررسی گردیده است. نتایج مطالعات گذشته نشان می دهد که سبک مقتدرانه بیشترین همبستگی مثبت را با ابعادی همچون برون گرایی، توافق پذیری، وظیفه شناسی و گشودگی به تجربه دارد و در عین حال به کاهش روان رنجورخویی کمک می کند. در مقابل، سبک مستبدانه با افزایش روان رنجورخویی و کاهش توافق پذیری و گشودگی همراه است. سبک سهل گیرانه اگرچه می تواند رشد خلاقیت و گشودگی را تقویت کند، اما غالبا با ضعف در وظیفه شناسی و خودنظم دهی همراه است. سبک بی تفاوت نیز به عنوان نامطلوب ترین الگوی فرزندپروری شناخته می شود که می تواند منجر به تضعیف تمامی ابعاد مثبت شخصیت و افزایش مشکلات هیجانی گردد. بر اساس این تحلیل، می توان نتیجه گرفت که سبک مقتدرانه زمینه ای سازنده برای رشد متوازن ابعاد شخصیتی فراهم می کند. مقاله حاضر همچنین به مکانیزم های میانجی گر احتمالی (مانند دلبستگی ایمن، تنظیم هیجان و خودپنداره) و ضرورت توجه به تفاوت های فرهنگی در مطالعه رابطه فرزندپروری و شخصیت پرداخته و در پایان پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: سبک های فرزندپروری ، شخصیت ، پنج عامل بزرگ ، کودکان ، مقتدرانه ، مستبدانه.