روش شناسی کاربرد اصل انصاف در دادرسی مطالعه ای بر نگرشهای قدیم و جدید

روشهای کاربرد انصاف در دادرسی در جوامع مختلف از نظر ماهیتی تفاوتهای عمیقی دارند در جوامع مذهبی خصوصا جوامع اسلامی انصاف جزئی از شخصیت معنوی فرد بوده و به میزان آگاهی و تقوای شخص بستگی دارد. انصاف در روش دینی رابطه بسیار عمیقی با اخلاق داشته و در خیلی از موارد شاید جزئی از آن تلقی گردد. در این دیدگاه قاضی باید مراقب فعل، حرف و حتی نگاه خود نسبت به اصحاب دعوا باشد. اما در حقوق غربی و سایر علوم در بررسی انصاف بجای تمرکز بر روی شخص بیشتر به عنوان نرم افزار فرآیند دادرسی شناخته میشود که شامل دو بخش مراحل و درجات دادرسی میباشد. هر یک از این مراحل و درجات مشمول اصول قانونی میباشند بطوریکه عبور از هر یک از مراحل در فرآیند دادرسی ضروری است و عدم رعایت آن سبب بی اعتباری فرآیند رسیدگی میگردد منشا و مبنای قوانین در جوامع اسلامی الهی بوده ولی در سایر جوامع مبنای بشری داشته و مخالفت آنها با موازین دینی مانعی در جهت اجرا ایجاد نمیکند و قاضی نیز تکلیفی از این جهت ندارد؛ در صورتی که در جوامع ،دینی در صورت بروز تخلف موازین بشری قاضی عادل و مجتهد نه تنها آن را اجرا نمیکند بلکه در جهت نسخ آن بر می.آید لذا نویسندگان در این مقاله با رویکردی پژوهشی و کتابخانه ای به صورت ذات معنایی و کاربردی مقوله ی انصاف میپردازند همچنین این مقال با واکاوی سیر تکوینی انصاف نت برداری، به بررسی در طول تاریخ سعی در بیان تقابلهای جهان اسلام و جهان غرب در این مقوله را دارند.

کلیدواژه ها:

انصاف ، حقوق بشر ، دادرسی ، دادرسی منصفانه ، فقه اسلامی