تاثیر هوش مصنوعی بر تغییر نگرش والدین نسبت به آموزش دیجیتال فرزندانشان

ظهور و گسترش فزاینده فناوری های آموزشی دیجیتال (EdTech)، به ویژه در پی تجربیات آموزش از راه دور، مرزهای سنتی نظام آموزشی را دگرگون ساخته است. با این حال، پذیرش کامل این پارادایم نوین توسط ذی نفعان اصلی، یعنی والدین، با چالش ها و نگرانی های متعددی روبرو است. دغدغه هایی نظیر افت کیفیت آموزشی در محیط مجازی، مسائل مربوط به حریم خصوصی و امنیت داده های فرزندان، و نگرانی در مورد میزان زمان صفحه نمایش و اثرات روانی-اجتماعی آن، مانع از شکل گیری یک نگرش کاملا مثبت در جامعه والدین شده است. در این میان، هوش مصنوعی (AI) به عنوان یک نیروی محرکه و نوآور، وارد عرصه آموزش دیجیتال شده و وعده حل بسیاری از این مشکلات را می دهد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تحلیلی و تبیین چگونگی تاثیر ورود هوش مصنوعی به زیرساخت های آموزش دیجیتال بر ابعاد مختلف نگرش والدین – اعم از اعتماد، نگرانی ها و پذیرش – نسبت به استفاده فرزندانشان از این سیستم ها است.روش شناسی و چارچوب تحلیلیاین مقاله با اتخاذ یک رویکرد تحلیلی-مروری، مبتنی بر تحلیل کیفی متون و پژوهش های موجود در زمینه ادغام AI در آموزش و روانشناسی اجتماعی خانواده، به بررسی موضوع پرداخته است. چارچوب تحلیلی بر این فرض استوار است که AI از سه مسیر اصلی می تواند نگرش والدین را تغییر دهد: ۱) شخصی سازی یادگیری (افزایش کیفیت)، ۲) شفافیت و گزارش دهی هوشمند (افزایش اعتماد)، و ۳) ابزارهای نظارتی و امنیتی پیشرفته (کاهش نگرانی های امنیتی). در این راستا، تحقیقات فارسی و بین المللی مرتبط با پذیرش فناوری توسط والدین، و همچنین تئوری هایی نظیر مدل پذیرش فناوری (TAM) و تئوری انتشار نوآوری ها، به منظور تدوین یک مدل مفهومی از تغییر نگرش والدین مورد نقد و بررسی قرار گرفته اند. یافته های کلیدی و بحثنتایج تحلیل نشان می دهد که هوش مصنوعی توانسته است با معرفی قابلیت هایی مانند سیستم های تدریس هوشمند تطبیق پذیر، ارزیابی خودکار و ربات های چت آموزشی، تا حد زیادی نگرانی های مربوط به "کیفیت" آموزش دیجیتال را کاهش دهد. والدین با مشاهده بازخوردهای دقیق تر و هدفمندتر، و درک بهتر مسیر یادگیری شخصی سازی شده فرزندشان، به تدریج اعتماد بیشتری به اثربخشی این ابزارها پیدا می کنند. با این حال، نتایج همچنین حاکی از ظهور یک نگرانی جدید و فزاینده است: "امنیت داده ها و حریم خصوصی". الگوریتم های AI نیازمند حجم بالایی از داده های رفتاری و تحصیلی هستند، و این امر، دغدغه های اخلاقی والدین در مورد نظارت دائمی، تحلیل داده های حساس، و خطر نشت اطلاعات را به طور چشمگیری افزایش داده است.نتیجه گیری و پیشنهادهانتیجه گیری اصلی این است که هوش مصنوعی در نقش یک شمشیر دولبه عمل می کند؛ از یک سو، با بهبود عملکرد آموزشی و افزایش شفافیت، نگرش مثبت و اعتماد والدین را تقویت می کند، اما از سوی دیگر، با ایجاد چالش های جدید در زمینه حریم خصوصی و اخلاق داده، می تواند به عنوان یک عامل بازدارنده عمل کرده و نگرانی های عمیق تری را در جامعه والدین ایرانی ایجاد کند. برای تکمیل فرآیند پذیرش، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران آموزشی و توسعه دهندگان فناوری در ایران، بر آموزش سواد داده و دیجیتال به والدین تمرکز کرده و پروتکل های شفاف و سخت گیرانه ای برای حفاظت از داده های کودکان در سیستم های مبتنی بر AI تدوین نمایند تا تعادل میان بهره مندی از مزایای هوش مصنوعی و حفظ حقوق و آرامش خانواده ها برقرار شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی (AI) ، آموزش دیجیتال ، نگرش والدین ، اعتماد والدین ، کیفیت یادگیری ، حریم خصوصی داده ها ، یادگیری شخصی سازی شده ، سواد دیجیتال ، فناوری آموزشی (EdTech).