برنامه های تربیتی، هویت مثبت، دانش آموزان، مهارت های زندگی، محیط آموزشی.

در نظام آموزشی، دبیر تربیت بدنی نقشی فراتر از آموزش مهارت های حرکتی و ورزشی ایفا می کند و به عنوان مربی رشد شخصیت، آفریننده فرصت های یادگیری اجتماعی و تسهیل کننده فرآیند شکل گیری هویت فردی و جمعی دانش آموزان عمل می نماید. ورزش مدرسه ای در صورتی که با رویکرد هدفمند، تعاملی و مبتنی بر نیازهای روان شناختی دانش آموزان هدایت شود، بستری مناسب برای ارتقای خودباوری و عزت نفس ایجاد می کند. خودباوری به معنای توانایی فرد در اعتماد به قابلیت های خود و عزت نفس به عنوان ارزیابی کلی فرد از ارزشمندی شخصی، دو مولفه روان شناختی اصلی در رشد سالم شخصیت و موفقیت تحصیلی و اجتماعی محسوب می شوند. دبیر تربیت بدنی با ایجاد محیطی امن، حمایتگر و انگیزشی، به دانش آموزان کمک می کند تا تجربه موفقیت های کوچک و بزرگ را در عرصه ورزشی تجربه نمایند و از این طریق حس کارآمدی و قابلیت پذیری خود را توسعه دهند. این تجارب مثبت، به ویژه در قالب فعالیت های تیمی و گروهی، موجب تقویت پیوندهای اجتماعی، افزایش پذیرش اجتماعی و ارتقای حس تعلق به گروه می شود که خود به تقویت سرمایه اجتماعی در مدرسه و جامعه منجر می گردد.همچنین استفاده از بازخوردهای مثبت، ارزیابی های مبتنی بر پیشرفت فردی به جای مقایسه های صرف، و توجه به تفاوت های فردی، بخشی از راهبردهای اثرگذار دبیر تربیت بدنی در حمایت از عزت نفس دانش آموزان است. مشارکت فعال در بازی ها و فعالیت ها، درک اهمیت نقش خود در موفقیت گروه، و مواجهه سازنده با شکست، فرایندهایی هستند که از طریق مربی گری شایسته دبیر تربیت بدنی به مهارت های مقابله ای سالم و نگرش مثبت نسبت به خود و دیگران تبدیل می شوند. در این میان، تلفیق رویکردهای نظری همچون نظریه خودتعیین گری، یادگیری تجربه محور و مدل های حمایتی-اجتماعی در شیوه های آموزشی تربیت بدنی، می تواند ضریب اثرگذاری این فعالیت ها بر عزت نفس و خودباوری را افزایش دهد. یافته های بسیاری از پژوهش های روان شناسی تربیتی نیز نشان می دهد که رابطه معنا دار بین فعالیت بدنی برنامه ریزی شده و ارتقای شاخص های روانی مانند اعتماد به نفس، تاب آوری و احساس ارزشمندی وجود دارد.با این نگاه، دبیر تربیت بدنی نه تنها مربی فنی، بلکه کنشگر تربیتی و روان شناختی است که با مدیریت فضای یادگیری، الگوسازی رفتاری و ایجاد شرایط مشارکتی، دانش آموزان را به سوی بازشناسی ارزش ها و توانمندی های درونی خود هدایت می کند. این نقش چندبعدی به ویژه در دوران نوجوانی که مرحله حساس شکل گیری هویت و ارزش گذاری خودی است، اهمیتی دوچندان دارد. در نهایت، رویکرد آگاهانه و همدلانه دبیر تربیت بدنی می تواند پایه های شخصیتی قوی و نگرش مثبت نسبت به توانایی های فردی را در ذهن و روان دانش آموزان شکل دهد و آنان را برای موفقیت در مسیر تحصیل، شغل و زندگی اجتماعی توانمند سازد.

کلیدواژه ها:

خودباوری ، عزت نفس ، دبیر تربیت بدنی ، ورزش مدرسه ای ، نظریه خودتعیین گری ، یادگیری تجربه محور ، رشد شخصیت ، اعتماد به نفس ، مهارت های اجتماعی ، تاب آوری