طراحی برنامه های درسی برای تقویت تفکر انتقادی در آموزش متوسطه

تفکر انتقادی از مهارت های کلیدی قرن بیست ویکم است که توانایی تحلیل، استدلال، ارزیابی و تصمیم گیری منطقی را در یادگیرندگان توسعه می دهد. این مقاله با رویکرد پژوهش-مروری و طراحی پیشنهادی، چارچوب های نظری و شواهد تجربی مرتبط با پرورش تفکر انتقادی در دوره متوسطه را بررسی کرده و اصول و راهبردهای طراحی برنامه درسی کارآمد را ارائه می دهد. در بخش مبانی نظری، تعاریف و مدل های شناخته شده (Facione, Ennis, Paul & Elder و Halpern) تحلیل شده اند. مرور پیشینه نشان می دهد که طراحی محتواهای مسئله محور، یادگیری فعال، آموزش صریح مهارت های تفکر و ارزشیابی اصیل از مهم ترین عوامل ارتقای تفکر انتقادی اند (نگاهی به مطالعات بومی و بین المللی). روش پژوهش مروری ترکیبی بوده و منابع فارسی و لاتین معتبر گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که: (۱) برنامه ریزی درسی که اهداف یادگیری صریح و قابل اندازه گیری در حوزه ی تفکر انتقادی تعریف کند، اثربخشی بیشتری دارد؛ (۲) رویکردهای فعال-سازنده مانند مدل ۵E، کارهای پروژه ای میان رشته ای و بحث های ساختارمند کلاس باعث افزایش مهارت های تحلیل و استدلال می شوند؛ و (۳) ارزشیابی های عملکردمحور و پورتفولیو به تقویت انگیزه و خودتنظیمی یادگیرندگان کمک می کنند. در پایان، چارچوب پیشنهادی برای طراحی برنامه درسی دوره متوسطه همراه با پیشنهادات سیاستی و آموزشی ارائه شده است تا سازوکارهای آموزشی جهت گیری بیشتری به پرورش شهروندان نقاد و توانمند داشته باشند

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، برنامه درسی ، آموزش متوسطه ، ارزشیابی عملکردی ، یادگیری فعال