تاثیر راهبردی سیاست اقتصاد مقاومتی بر تجارت ایران

تاثیر سیاست بر تجارت و رشد اقتصادی یکی از مباحث بحث برانگیز می باشد، چون از یک سو احتمالا پایین آمدن موانع تجاری موجب افزایش تجارت بین الملل با کاهش هزینه های معامله می شود که این به نوبه خود می تواند باعث افزایش نرخ رشد اقتصادی شود و از سوی دیگر احتمال تقابلات بین المللی و جنگ های تجاری و اقتصادی در حوزه بین الملل و داخل کشور گردد. برخی از انواع حمایت گرایی مانند حمایت از صنعت نوظهور می تواند برای توسعه اقتصادی سودمند باشد. آدام اسمیت معتقد بود که از بین بردن موانع تجاری و برقراری تجارت آزاد به نفع کلیه کشورها خواهد بود. وی اعتقاد داشت تجارت آزاد بین کشورها باعث تحقق تقسیم کار شده و عامل تولید در کشورها بر تولید کالاهایی متمرکز خواهد شد که آن کالا در مقایسه با سایر کشورها، ارزان تر تولید می شود. علاوه بر آن تعداد زیادی از اقتصاددانان اعتقاد دارند پیوستن به سازمان تجارت جهانی باعث ارتقای سطح زندگی، تامین اشتغال کامل در کشورهای عضو، توسعه تولید و تجارت و بهره وری بهینه از منابع جهانی، دستیابی به توسعه پایدار، حفظ محیط زیست و افزایش سهم کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته از رشد تجارت بین المللی، امکان جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی به شکل مستقیم یا غیر مستقیم و افزایش دسترسی شرکتهای داخلی به تسهیلات مالی و اعتباری موسسات مالی بین المللی می شود (Ghalei, ۲۰۱۶, ۴۸-۶۵).از طرف دیگر بسیاری از اقتصاددانان وجود موانع و محدودیت های بازرگانی از جمله وضع عوارض گمرکی را برای استقلال کشور مفید می دانند. اقتصاددان آلمانی فریدرک لیست که پایه گذار نظام اقتصاد ملی در آلمان است، مکتب کلاسیک ها را مورد انتقاد قرار داد. وی اعتقاد داشت که منافع ادعایی آزادی تجاری مورد نظر اسمیت و دیگر کلاسیک ها، جهان شمول نبوده، بلکه منافع تجارت آزاد با توجه به شرایط خاص هر کشور تعیین می شود، به طوری که شرایط تعرفه می توانند منافع بیشتر از تجارت آزاد داشته باشد. طرفداران حمایت گرایی اعتقاد دارند که صنایع نوزاد نمی توانند از نظر قیمت و هزینه با صنایع مشابه خارجی رقابت کنند، علاوه بر آن عوارض گمرکی باعث افزایش تقاضا برای کالای مشابه داخلی می شود. افزایش تقاضا در داخل باعث افزایش تقاضا برای نیروی کار شده و سطح اشتغال و تولید را افزایش میدهد. طرفداران حمایت گرایی بر این نکته تاکید دارند که وضع عوارض گمرکی بنیه دفاعی و سطح استقلال کشور را در شرایط بحرانی مانند شرایط تحریم های اقتصادی افزایش می دهد. در واقع امروزه حتی کشورهایی که طرفدار تجارت آزاد هستند، سعی می کنند بر کالاهای راهبردی از قبیل گندم و پارچه، عوارض گمرکی وضع نمایند. در سال های اخیر و با شدت یافتن تحریم های یک جانبه آمریکا و کشورهای غربی علیه جمهوری اسلامی ایران، واژه ی اقتصاد مقاومتی توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی به ادبیات اقتصادی وارد شده است.اقتصاد مقاومتی تدبیری است که می تواند زمینه را برای رهایی از مشکلات ناشی از تحریم های اقتصادی غیر انسانی فراهم سازد. رهبر معظم انقلاب حمایت از کالای ایرانی را یکی از محورهای مهم اقتصاد مقاومتی دانسته اند. ایشان گفتند: "شما وقتی کالای داخلی را مصرف می کنید، به کارگر ایرانی دارید کمک می کنید، اشتغال ایجاد می کنید، به سرمایه ی ایرانی هم دارید کمک می کنید، رشد و نمو ایجاد می کنید. این فرهنگ غلطی است - که متاسفانه در بخش هایی از ما حاکم است - که مصنوعات خارجی را مصرف کنیم؛ این به ضرر دنیای ماست، به ضرر پیشرفت ماست، به ضرر آینده ی ماست". (مقام معظم رهبری، ۱/۱/۱۳۹۱).

کلیدواژه ها:

اقتصاد ، تجارت ، اقتصاد مقاومتی ، راهبرد