سفر و روایت در داستان های کوتاه ایرانی

سفر یکی از عناصر مهم و بنیادین در داستان کوتاه ایرانی است که نقش کلیدی در پیشبرد روایت، توسعه شخصیت و انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی ایفا می کند. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی نقش سفر در داستان های کوتاه کلاسیک و معاصر ایران انجام شد. روش تحقیق، کیفی و توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق بررسی نمونه هایی منتخب از آثار نویسندگان کلاسیک مانند صادق هدایت و بزرگ علوی و نویسندگان معاصر مانند سیمین دانشور، صادق چوبک و غلامحسین ساعدی جمع آوری شد. یافته ها نشان داد که در داستان های کلاسیک، سفر عمدتا بعد معنوی و اخلاقی دارد و شخصیت ها از طریق مواجهه با موقعیت ها و چالش ها دگرگون می شوند، در حالی که در داستان های معاصر، سفر علاوه بر بعد فیزیکی، نقش روان شناختی و اجتماعی نیز دارد و بازتاب دهنده تجربه های انسانی، فرهنگی و اجتماعی است. همچنین، سفر ارتباط نزدیکی با تکنیک های روایی مانند فلش بک، جریان ذهنی و روایت متناوب دارد و امکان خلق ساختارهای چندلایه و پویا را فراهم می کند. بررسی تطبیقی نشان داد که با گذر زمان، نگاه نویسندگان به سفر دچار تحول شده و این تغییرات منعکس کننده تحولات فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران است. نتایج پژوهش اهمیت سفر را در شکل دهی روایت، توسعه شخصیت و غنای ادبی داستان کوتاه ایرانی برجسته می سازد.واژگان کلیدی: سفر، داستان کوتاه، روایت، شخصیت، فرهنگ ایرانی، تجربه انسانی.