نقش طبیعت در شعر کلاسیک و معاصر ایران

طبیعت همواره یکی از عناصر بنیادی و الهام بخش در ادبیات فارسی بوده است و نقش مهمی در شکل دهی به اندیشه ها، تصویرسازی ها و ارزش های فرهنگی شاعران داشته است. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی نقش طبیعت در شعر کلاسیک و معاصر ایران انجام شد تا تفاوت ها و شباهت های نگرش شاعران نسبت به محیط زیست و عناصر طبیعی بررسی شود. در این مطالعه، از روش تحلیل محتوای کیفی و توصیفی-تحلیلی استفاده شد و نمونه هایی از دیوان شاعران کلاسیک مانند حافظ، سعدی، مولوی و عطار و شاعران معاصر همچون نیما یوشیج، سهراب سپهری و فروغ فرخزاد مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که در شعر کلاسیک، عناصر طبیعی غالبا جنبه نمادین و معنوی داشته و بازتاب دهنده ارزش ها و مفاهیم اخلاقی و عرفانی بوده اند، در حالی که در شعر معاصر، طبیعت علاوه بر نقش نمادین، بازتاب دهنده تجربه های انسانی، روان شناختی و اجتماعی است. علاوه بر این، طبیعت در هر دو دوره نقش مهمی در شکل دهی زبان شعری و صنایع ادبی ایفا کرده است. مطالعه تطبیقی نشان داد که با تغییرات فرهنگی، اجتماعی و فلسفی، نگرش شاعران نسبت به طبیعت دگرگون شده است؛ از تصویرسازی های صرفا الهیاتی و نمادین در شعر کلاسیک به بازتاب تجربه انسانی و اجتماعی در شعر معاصر. نتایج این پژوهش بر اهمیت طبیعت در ادبیات فارسی و نقش آن در بازتاب فرهنگ، تجربه انسانی و تحول زیبایی شناسی شعر تاکید می کند.واژگان کلیدی: طبیعت، شعر کلاسیک، شعر معاصر، نمادگرایی، زیبایی شناسی، فرهنگ ایرانی.