تاثیر مهارت های خودتنظیمی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

خودتنظیمی به عنوان یکی از مهم ترین مهارت های روانشناختی در دوره ابتدایی شناخته می شود که شامل توانایی مدیریت هیجانات، توجه، انگیزه و رفتارهای هدفمند دانش آموز است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مهارت های خودتنظیمی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. اهمیت این پژوهش از آن جهت است که دوران ابتدایی به عنوان پایه ای برای شکل گیری مهارت های یادگیری مادام العمر شناخته می شود و توانایی دانش آموز در تنظیم رفتار و هیجانات می تواند نقش تعیین کننده ای در موفقیت تحصیلی او ایفا کند.در این پژوهش، نمونه ای متشکل از دانش آموزان پایه های سوم تا ششم ابتدایی انتخاب شد. ابزار جمع آوری داده شامل پرسشنامه استاندارد مهارت های خودتنظیمی و آزمون های پیشرفت تحصیلی مرتبط با دروس اصلی (ریاضی، علوم و فارسی) بود. پرسشنامه ها میزان توانایی دانش آموزان در برنامه ریزی، هدف گذاری، مدیریت زمان، کنترل هیجانات و انگیزه های درونی را مورد سنجش قرار داد. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش های آماری همبستگی، رگرسیون و تحلیل واریانس تجزیه و تحلیل شدند تا میزان تاثیر مهارت های خودتنظیمی بر پیشرفت تحصیلی مشخص گردد.نتایج پژوهش نشان داد که دانش آموزانی که مهارت های خودتنظیمی بالاتری دارند، از پیشرفت تحصیلی چشمگیرتر و عملکرد بهتر در آزمون ها برخوردارند. به ویژه مهارت های مدیریت زمان، کنترل هیجانات و برنامه ریزی تحصیلی بیشترین تاثیر را بر نمرات دانش آموزان داشته اند. همچنین مشاهده شد که خودتنظیمی با انگیزه درونی، تمرکز در کلاس و مشارکت فعال در فعالیت های یادگیری رابطه مثبت و معناداری دارد.یافته ها حاکی از آن است که آموزش مهارت های خودتنظیمی می تواند به افزایش موفقیت تحصیلی و کاهش رفتارهای نادرست یا کم توجهی در کلاس کمک کند. دانش آموزانی که قادر به برنامه ریزی و کنترل هیجانات خود هستند، عملکرد تحصیلی بهتری داشته و در مواجهه با چالش های یادگیری مقاوم ترند. این امر نشان می دهد که توسعه خودتنظیمی باید به عنوان بخشی از برنامه های آموزشی مدارس ابتدایی مورد توجه قرار گیرد.پژوهشگران داخلی و خارجی نیز بر اهمیت خودتنظیمی در یادگیری تاکید دارند. مطالعات نشان می دهند که دانش آموزان با مهارت های خودتنظیمی بالا، توانایی حل مسئله، تمرکز طولانی مدت و انگیزه پایدار برای یادگیری را بهتر نشان می دهند. در مقابل، دانش آموزانی که فاقد این مهارت ها هستند، در مواجهه با فشارهای تحصیلی و فعالیت های طولانی کلاس دچار اضطراب، بی انگیزگی و افت عملکرد می شوند.با توجه به نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود که:۱. برنامه های آموزشی ویژه برای تقویت مهارت های خودتنظیمی در مدارس ابتدایی طراحی و اجرا شود.۲. معلمان با استفاده از تکنیک های آموزشی فعال و بازخورد مثبت به دانش آموزان کمک کنند تا توانایی تنظیم رفتار و هیجانات خود را افزایش دهند.۳. والدین در خانه با ایجاد محیط حمایت کننده و تقویت استقلال در تصمیم گیری به رشد خودتنظیمی کودکان کمک کنند.۴. ارزیابی مهارت های خودتنظیمی به صورت دوره ای انجام شود تا اثرات آموزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد پایش قرار گیرد.در مجموع، پژوهش حاضر نشان می دهد که مهارت های خودتنظیمی یک پیش بینی کننده قوی موفقیت تحصیلی در دانش آموزان ابتدایی هستند و می توانند پایه ای برای طراحی برنامه های آموزشی هدفمند و ارتقای کیفیت یادگیری در مدارس باشند.

کلیدواژه ها:

مهارت های خودتنظیمی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، مدیریت هیجانات ، تمرکز و توجه ، انگیزه درونی ، برنامه ریزی تحصیلی ، یادگیری فعال