مطالعه نقش حافظه فعال در بهبود یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در مدارس ابتدایی

حافظه فعال، به عنوان یکی از محوری ترین کارکردهای اجرایی، به مثابه موتور شناختی فرآیند یادگیری عمل می کند و ظرفیت و کارایی آن، یکی از قوی ترین پیش بینی کننده های موفقیت تحصیلی در دوران حساس ابتدایی است. این سیستم ذهنی پویا، که مسئولیت نگهداری موقت و دستکاری همزمان اطلاعات را بر عهده دارد، در تمامی فعالیت های تحصیلی، از رمزگشایی کلمات و درک مطلب خوانده شده تا حل مسائل ریاضی چندمرحله ای و نوشتن انشا، نقشی حیاتی و غیرقابل انکار ایفا می کند. با توجه به اهمیت بنیادین این سازه شناختی، درک عمیق سازوکارها و نقش آن در یادگیری، برای تمامی دست اندرکاران نظام آموزشی امری ضروری است. این مقاله مروری با هدف مطالعه و تحلیل جامع نقش حافظه فعال در بهبود یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در مدارس ابتدایی تدوین شده است. در این راستا، ابتدا به تشریح عمیق مبانی نظری و مدل های شناختی حافظه فعال، از جمله مدل چندجزئی بدلی، پرداخته شده و ارتباط تنگاتنگ آن با سایر فرآیندهای شناختی مانند توجه و کنترل اجرایی مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین، عواملی که عملکرد حافظه فعال را تحت تاثیر قرار می دهند، به ویژه اضطراب و استرس، تحلیل می شوند. در بخش یافته ها، شواهد پژوهشی گسترده ای که نقش حافظه فعال را در حوزه های کلیدی یادگیری، شامل خواندن (رمزگشایی و درک مطلب)، ریاضیات (محاسبات ذهنی و حل مسئله)، و نوشتن (برنامه ریزی و تولید متن) نشان می دهند، به تفصیل مرور و یکپارچه سازی شده است. نتایج این بررسی به وضوح نشان می دهد که بسیاری از مشکلاتی که در ظاهر به عنوان ضعف در یک موضوع درسی خاص یا بی دقتی تلقی می شوند، در واقع ریشه در محدودیت ها و نارسایی های سیستم حافظه فعال دانش آموز دارند. در نهایت، این مقاله نتیجه گیری می کند که درک نقش محوری حافظه فعال، مستلزم یک تغییر پارادایم در رویکردهای آموزشی است؛ حرکتی به سوی "آموزش آگاه از شناخت" که در آن معلمان با طراحی فعالیت ها و محیط های یادگیری متناسب با ظرفیت های شناختی دانش آموزان، به کاهش بار شناختی غیرضروری و حمایت از این سیستم حیاتی کمک کرده و بدین ترتیب، مسیر یادگیری عمیق و موفقیت تحصیلی را برای همه دانش آموزان هموار می سازند.

کلیدواژه ها:

حافظه فعال ، عملکرد تحصیلی ، یادگیری ، دانش آموزان ابتدایی ، کارکردهای اجرایی ، علوم شناختی ، بار شناختی