اثر فنی و اقتصادی مقادیر مختلف آب آبیاری بر خصوصیات رویشی، فیزیولوژیکی و کمی و کیفی میوه انجیر رقم سبز در منطقه استهبان

استهبان یکی از شهرستان های استان فارس است که سطح وسیعی از باغ های آن اختصاص به کشت انجیر دیم دارد. به دلیل کاهش بارندگی در سال های اخیر، نیاز آبی باغ های منطقه تامین نشده و بسیاری از باغ داران به آبیاری بی رویه باغ ها پرداخته اند. بنابراین نیاز است تاثیر مقادیر مختلف آب آبیاری بر خصوصیات کمی، کیفی و اقتصادی محصول مورد بررسی قرار گیرد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار و پنج تیمار روی درختان انجیر (رقم سبز) در ایستگاه تحقیقات انجیر استهبان طی دو سال اجرا شد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری به اندازه صفر، ۲۵، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی برآورد شده توسط روش پنمن مانتیث بود. ویژگی صفات کمی و کیفی محصول اندازه گیری و بهره وری آب نیز محاسبه و سطوح مختلف آبیاری از نظر اقتصادی ارزیابی گردیدند. روابطی تجربی برای تخمین میزان آب آبیاری مورد نیاز بر اساس میزان بارش سالانه به دست آمد. ارزیابی اقتصادی در دو حالت با و بدون درنظر گرفتن ارزش واقعی آب انجام شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم افزار SAS ۹.۱۳ و مقایسه میانگین بین روش های مختلف با به کارگیری آزمون دانکن انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش میزان آبیاری در محدوده نیاز آبی گیاه، خصوصیات رویشی، فیزیولوژیکی و صفات کمی و کیفی انجیر بهبود یافت. بهترین وضعیت مربوط به تیمار بدون تنش (۱۰۰ درصد نیاز آبی) بود که این تیمار به ۸/۵ متر مکعب آب برای هر درخت نیاز داشت. میزان عملکرد محصول در تیمار بدون آبیاری و آبیاری کامل بترتیب ۳۱۱۹ و ۷۶۷۱ گرم در هر درخت بود. همچنین نتایج ارزیابی اقتصادی در شرایط معمول که بدون درنظر گرفتن ارزش واقعی آب است نشان داد که تیمارهای بیشتر آبیاری شده نسبت به سایر تیمارها دارای سود خالص بیشتری بودند و تفاوت زیادی در نسبت منفعت به هزینه وجود نداشت (۴۹/۲ تا ۳۱/۲). اما بررسی های اقتصادی با در نظر گرفتن ارزش واقعی آب نشان داد که تیمارهای بیشتر آبیاری شده دارای اولویت اقتصادی نبوده، تفاوت نسبت منفعت به هزینه تیمارها زیاد بوده (۴۶/۲ تا ۲۰/۱) و بهترین تیمار از نظر اقتصادی تیمار دیم بوده است. این بررسی نشان داد که عامل ارزش واقعی آب پارامتر بسیار مهمی در اقتصادی شدن آبیاری انجیرستان دیم می باشد و می تواند نتایج به دست آمده را بشدت تحت تاثیر قرار دهد. چون معمولا کشاورزان هزینه ارزش واقعی آب را نمی پردازند، انجام آبیاری برای آنها دارای منفعت اقتصادی بوده ولی با توجه به محدودیت منابع آبی در سطح کلان کشور به صرفه نیست.

کلیدواژه ها:

انجیر دیم ، بررسی اقتصادی ، بهره وری آب ، نیاز آبی