نقش تشبیه و تمثیل در تبیین مفهوم وحدت وجود در منطق الطیر عطار

این پژوهش به بررسی نقش تشبیه و تمثیل در تبیین مفهوم پیچیده وحدت وجود در منظومه عرفانی منطق الطیر عطار می پردازد. با توجه به انتزاعی بودن مفاهیم عرفانی، عطار با بهره گیری هوشمندانه از ابزارهای بلاغی، به ویژه تشبیه و تمثیل، توانسته این مفاهیم را به شیوه ای ملموس و تاثیرگذار ارائه دهد. هدف اصلی این تحقیق، تحلیل کارکرد این شگردهای ادبی در انتقال مفهوم وحدت وجود و بررسی نقاط قوت و محدودیت های آن هاست. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مبانی عرفان اسلامی و نظریات بلاغی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد عطار با تمثیل های متنوعی مانند «سیمرغ و سایه»، «موم و اشکال آن»، و «تخته منجم»، ابعاد مختلف وحدت وجود را تبیین کرده است. این تمثیل ها و تشبیه ها از سویی به درک بهتر مفاهیم کمک می کنند (وجه مقرب) و از سوی دیگر به دلیل محدودیت های ذاتی، که هیچ تشبیه و تمثیلی از آن خالی نیست، ممکن است به برداشت های نادرست بینجامد (وجه مبعد). این پژوهش نشان می دهد که عطار با ترکیب هنرمندانه تشبیه ها و مبانی عرفانی، سازوکاری موثر برای انتقال مفاهیم انتزاعی ایجاد کرده است. با این حال، برای درک عمیق تر وحدت وجود، بررسی تطبیقی این تمثیل ها با آثار دیگر عرفا و تحلیل تاثیر آن ها بر مفاهیم فلسفی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

عطار ، منطق الطیر ، تشبیه ، تمثیل ، وحدت وجود ، عرفان اسلامی