تاثیر بازدارنده نیتریفیکاسیون نیتراپرین و سطوح مختلف کود نیتروژن بر عملکرد زیستی و شاخص برداشت نیتروژن در کلزا

هدف: نیتروژن از عناصر حیاتی در کشاورزی است که نقش تعیین کننده ای در افزایش عملکرد گیاهان زراعی دانه روغنی مانند کلزا (Brassica napus) دارد. با این حال، کارایی پایین مصرف نیتروژن و هدررفت آن از طریق فرایندهای نیتریفیکاسیون و آبشویی، چالش های جدی در کشاورزی پایدار ایجاد نموده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر سطوح مختلف کود نیتروژن و بازدارنده نیتریفیکاسیون نیتراپرین بر عملکرد و اجزای عملکرد دو ژنوتیپ کلزا در شرایط آب وهوایی گرم و مرطوب پاکدشت تهران انجام شد. روش پژوهش: آزمایش به صورت کرت های خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ اجرا گردید. تیمارها شامل دو ژنوتیپ کلزا (روشنا و ظفر) به عنوان عامل اصلی و ترکیبی از پنج سطح کود اوره (صفر، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار) با کاربرد و عدم کاربرد نیتراپرین (۲-کلرو-۶-تری کلرو متیل پیریدین) به عنوان عامل فرعی بود. صفات مورد اندازه گیری شامل عملکرد دانه، عملکرد زیستی، شاخص برداشت، ارتفاع بوته و سایر ویژگی های مورفولوژیک بودند. یافته ها: نتایج نشان داد که افزایش سطح نیتروژن تا ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار موجب بهبود معنی دار کلیه صفات موردبررسی گردید. کاربرد نیتراپرین نیز به طور میانگین باعث افزایش ۲۰ درصدی عملکرد دانه و ۸ درصدی عملکرد زیستی شد. بیش ترین عملکرد دانه (۳۵۴۲ کیلوگرم در هکتار) در تیمار ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن به همراه نیتراپرین حاصل شد. این نتایج نشان دهنده نقش موثر نیتراپرین در کاهش فرایند نیتریفیکاسیون و افزایش کارایی مصرف نیتروژن می باشد. هم چنین درصد نیتروژن دانه و شاخص برداشت به طور معنی داری تحت تاثیر سطوح مختلف کود نیتروژن قرار داشت. با افزایش سطوح نیتروژن شاخص برداشت و غلظت نیتروژن دانه افزایش یافت، اما محتوای نیتروژن اندام هوایی تحت تاثیر سطوح مختلف نیتروژن قرار نگرفت. نتیجه گیری: با توجه به نتایج این پژوهش، کاربرد ۱۵۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار همراه با نیتراپرین به عنوان یک راه کار مدیریتی موثر برای دست یابی به حداکثر عملکرد کلزا در شرایط مشابه توصیه می شود. این روش ضمن تامین نیازهای تغذیه ای گیاه، از طریق کاهش تلفات نیتروژن، گامی موثر در جهت کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست محسوب می گردد.

کلیدواژه ها:

کلزا ، مدیریت نیتروژن ، نیتراپرین ، عملکرد دانه ، کشاورزی پایدار