اصول نقش آفرینی وکیل در نظام عدالت کیفری و دلایل حق برخورداری متهم از وکیل در مرحله تعقیب و تحقیق

در مقاله حاضر تلاش شده است تا به بررسی جایگاه و کارکرد وکیل در نظام دادرسی کیفری پرداخته و ضرورت بهره مندی متهم از وکیل در مراحل تعقیب و تحقیق از منظر حقوقی، جرم شناختی و عدالت محور مورد واکاوی قرار گیرد. با تحلیل سیر تاریخی مقررات آیین دادرسی کیفری در ایران و توجه به تحولات ناظر بر حقوق دفاعی متهم، به ویژه در مرحله تحت نظر و پیش از ورود به فرایند قضایی رسمی، در پژوهش حاضر نشان داده است که نقش وکیل در تحقق اصل دادرسی عادلانه، تضمین حقوق بشر، و صیانت از اصل برائت نقشی بنیادی دارد. یافته های مقاله گویای آن است که گرچه قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با بهره گیری از حقوق تطبیقی گامی مثبت در جهت تقویت جایگاه وکیل در مرحله تحت نظر و تحقیقات مقدماتی برداشته، اما همچنان خلاهایی در تضمین عملی این حقوق وجود دارد. همچنین، تحلیل تطبیقی میان مقررات گذشته و اصلاحات جدید نشان داده است که مفاهیم "حق برخورداری از وکیل" و "حضور موثر وکیل" در بسیاری موارد با محدودیت های اجرایی مواجه اند و نیازمند بازنگری هستند. در پایان، مقاله بر ضرورت تفسیر موسع از اختیارات وکیل، الزام به اطلاع رسانی شفاف به متهم درباره حقوقش، و اصلاحات نهادی جهت تضمین حضور واقعی و موثر وکیل تاکید کرده است.

کلیدواژه ها:

نقش آفرینی وکیل ، نظام عدالت کیفری ، برخورداری متهم از وکیل ، مرحله تعقیب و تحقیق